sagu14041601

Alp Er Tunga Destanı nedir?

Türk tarihinde önemli bir yer tutan Alp Er Tunga kimdir ve destan ne anlatmaktadır?

 

Türklerin İslamiyeti kabulünden önce Yaradılış Destanı’ndan sonra bilinen en eski destanı, Alp Er Tunga Destanı’dır.

Alp Er Tunga, Milattan Önce 6. yüzyılda yaşamış kahramanlıkları ile bilinen ve çok sevilen bir Saka hükümdarıdır.

Türk-İran savaşları sırasında, İran hükümdarı Keyhüsrev’e yenilerek, öldürülmüştür.

Alp Er Tunga Destanı’nın tümü günümüze ulaşmamıştır. Destan ile ilgili İranlı Firdevsi’nin Şahnamesi’nde parçalar bulunmaktadır. Bu parçalardan da anlaşıldığı üzere, Alp Er Tunga düşman bir devlet olan İranlılar üzerinde de derin izler bırakmıştır.

11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud tarafından kaleme alınan Divanı Lügatit Türk’te de bu büyük hükümdardan bahsedilir.

Yusuf Has Hacip’in Kutadgu Bilig adlı yapıtında da Alp Er Tunga ile ilgili beyitler bulunmaktadır.

Alp Er Tunga’nın hayatını kaybetmesi üzerine söylenen bir sagu (ağıt), Kaşgarlı Mahmud tarafından yazıya dökülmüştür. Sagu, ölen bir kişinin ardından söylenen bir tür ağıt şiiridir.

Alp Er Tonga, Asur kaynaklarında Maduva, Heredot’ta Madyes, İran ve İslâm kaynaklarında Efrasyab adlarıyla anılmaktadır.

 

Destanın konususagu140416

Alp Er Tunga Orta Asya’daki bütün Türk boylarını birleştirerek hakimiyeti altına almış daha sonra Kafkasları aşarak Anadolu Suriye ve Mısır’ı fethetmiş ve Saka devletini kurmuştur.

Destanın konusu kısaca şöyledir:

Saka Devleti ile İran devleti arasında savaşlar devam etmektedir. İran hükümdarı Keykavus, oğlu Siyavüş’ü ve Zaloğlu Rüstem’i gücendirmiştir. Bunun üzerine Şehzade Siyavüş, kaçıp Alp Er Tunga’ya sığınır. Bir Türk kızıyla evlenir, Keyhüsrev ismini verdiği bir oğlu olur.

Keyhüsrev büyüyünce, İranlılar onu kaçırıp hükümdar yaparlar. Keyhüsrev, Zaloğlu Rüstem’i hoş tutup gönlünü aldı ve Alp Er Tunga’nın üzerine gönderir.

Uzun yıllar süren savaşlardan sonra Alp Er Tunga yorulur, ordusu dağılır. Dağlara çekilip bir mağarada yaşamaya başlar. Ancak İran askerleri bir gün onu bulup öldürürler.

 

Alp Er Tunga Sagusu

Saka hükümdarı Alp Er Tunga hakkındaki sagu şöyledir:

Alp Er Tunga öldi mü (Alp Er Tunga öldü mü?)

Issız ajun kaldı mu (Kötü dünya kaldı mı)

Ödlek öçin aldı mu (Zaman öcünü aldı mı)

Emti yürek yırtılur (Şimdi yürek yırtılır)

Ödlek yarağ közetti (Feleğin silahı hazır)

Oğrun tuzağ uzattı (Gizli tuzak kurdurur)

Begler begin azıttı (Beyler beyini vurdurur)

Kaçsa kalı kurtulur (Kaçsa nasıl kurtulur?)

Özlek küni tavratur (Felek günü tez geçer)

Yalnguk küçi kevretür (Kişi gücünden düşer)

Erdin ajun savrıtur (Erden dünya boşalır)

Kaçsa takı artılur (Kaçsa da gene ölür)

Ögreyüki mundağ ok (Feleğin töresi bu)

Munda adın tedeğ ok (Bunda çok nedenler var)

Atsa ajun ugrap ok (Atsa dünyaya okun)

Tağlar başı kertilür (Dağlar başı kesilir)

Uluşıp eren börleyu (Erler kurt gibi hıçkırdı)

Yırtıp yaka urlayu (Yaka bağır yırtıp durdu)

Sıkrıp üni yırluyu (Acı ağıtlar çığırdı)

Sığtap közi örtülür (Yaş akar gözler kurur)

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?