Çömlek nedir ve nasıl yapılır?

İnsanoğlu tarafından MÖ yapılmaya başlanan çömlekler, yalnızca bir kap değil aynı zamanda da bir sanat öğesidir. Peki, çömlekçilik nasıl keşfedilmiştir?

Özlü çamurdan elle veya çömlekçi çarkından geçirilerek çeşitli ölçülerdeki kalıplara dökülerek biçimlendirilen ve fırında pişirilerek sırlanan veya sırlanmadan yapılan toprak çanaklara çömlek denir.

comlek3

Eskiden çömlek; Akarsu yataklarından alınan toprağın veya killi toprağın üstündeki özlü çamur süzülerek, içindeki çakıl taş parçaları alındıktan sonra taşla veya tahta tokmakla dövülerek yapılırdı.

Killi toprağa sadece biraz su katılır, süzülmüş balçıklı toprak kalıplara dökülerek sıkıştırılır veya ortası oyularak çeşitli biçimlere sokulurdu.

Şimdilerde ise çömlek yapılırken kil bol su içinde ıslatılarak sıvılaştırılıp süzülür. Süzülen bu sulu çamur belirli bir kıvama gelinceye kadar kurutulduktan sonra elle işlenerek biçimlendirilir. Son zamanlarda ise balçık, kalıplara dökülerek kullanılmaktadır.

İlk Çağ’dan itibaren insanoğlunun birçok ihtiyacını karşılamak için kullandığı çömlekler, ayrıca önemli bir sanat öğesi olarak da değer kazanmıştır.

comlek2

Toprağın bir takım işlemlerden geçirildikten sonra şekillendirilmesiyle oluşan çömlekler, günümüzde başta arkeoloji olmak üzere birçok bilim dalının geçmişte yaşayan toplumlar hakkında bilgi edinmesini sağlayan önemli bilimsel kaynaklar haline gelmiştir.

Çömlekçilik ise; Toprağın ya da asıl olarak killi toprağın çeşitli aşamalardan geçirildikten sonra şekillendirilip kullanılmak üzere çeşitli eşyalar üretilmesine verilen addır.

Tarihçiler uzun süredir üzerinde çeşitli teoriler geliştirse de hala insanoğlunun çömlekçiliği nasıl keşfettiği hala tam olarak bilinmemektedir. Tarihçiler insanoğlunun çömlekçiliği nasıl geliştirdiği hakkında kesin bir görüşe sahip olmasa da genel olarak kabul gören görüş, toprağın ateşte pişirildiğinde sertleştiğinin tesadüfen öğrenildiği ve daha sonrasında da bunun bir teknik olarak geliştirildiği yönündedir.

comlek5

Çömlekçiliğin temeli olan toprağın işlenmesi dışarıdan basit bir işlem gibi görünse de kendi için birçok aşaması olan ve oldukça karışık bir işlemdir ki İlk Çağ insanlarının bu işlemleri doğru sıra ile yapması dahi başlı başına önemli bir başarıdır.

Göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçen insanoğlunun sahip olduğu eşya sayısını arttırması ile ortaya çıkan ihtiyaçların karşılanmasını sağlayan çömlekler, Neolitik dönemde dahi Anadolu toplumlarında yaygın olarak kullanılmaktaydı.

Günümüzde Anadolu’nun pek çok yerleşim yerinde de çömlek yapılmaktadır. Hatta çağdaş tekniklerle günümüzden binlerce yıl önce uygulanan teknikler, aynı zamanda, birbirine yakın mekânlarda süregelmektedir.

comlek1

MÖ yaklaşık olarak 7 binli yıllarda Anadolu coğrafyasında yaşayan toplumlarda kullanılan çömlek eşyalar, çömlekçiliğin bilinen insanlık tarihinin ilk dönemlerinden beri süre gelen bir uğraş olduğunu ortaya koymaktadır.

Binlerce yıl öncesinden günümüze çömlek yapımı büyük oranda değişmiş ve farklı coğrafyalarda değişik teknikler uygulanmıştır. MÖ 7 bin civarında yapılan ilk çömlekler genellikle dolama tekniği ile şekillendirilip, açık ateşte pişirilerek kullanılma hazır hale getirilmekteydi.

Günümüz çömlekçiliğinde dahi önemli bir yeri olan “çömlekçi çarkı”, yaklaşık olarak MÖ 3 bin civarında bulundu ve çömlekçiliğin çok büyük bir gelişim süreci içine girmesine neden oldu. Yine bu dönemde insanlar çömlekleri açık ateş yerine bu iş için özel olarak yapılmış çömlek fırınlarını kullanarak pişirmeye başladı.

comlek4

Günümüzde çömlek yapımında kullanılan teknikler temel olarak MÖ 3 binlerde kullanılanlarla büyük oranda benzerlik göstermektedir. Ana Tanrıça kültürünün hâkim olduğu Anadolu coğrafyasında binlerce yıldır aynı teknikleri kullanarak üretilen çömlekler insanların farklı ihtiyaçlarını karşılamasını sağladığı gibi çömleklerin el ile şekillendirilmesi bu eşyaların sanatsal bir değerinin de olmasına neden olmuştur.

Birçok koleksiyoner Antik dönemden kalma çömlekler ile yakından ilgilenmekte ve bu tür çok eski çömlekler oldukça büyük meblağlara alıcı bulmaktadır.

Aşağıdaki videodan da çömleğin nasıl yapıldığını izleyebilirsiniz…

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?