ebru6_0404

Ebru sanatı nedir? Nasıl yapılır?

Sanat, birçok alana yayılmış ve alt dalları olan bir bütündür. Ebru sanatı ise kağıt sanatlarının sadece biri…

Osmanlı dönemine dayanan ve o dönemin kuralı olan usta-çırak ilişkisi mevcuttur ebru sanatında. Sanatçının iradesi dışında birçok olaydan ve durumdan etkilenebilir. Renklerin suyla dansı, renklerin uyumu ya da renklerin ahengi şeklinde adlandırılır çoğu zaman ebru. Farsça’da bulut anlamına gelen ebri’den almıştır adını.

Görsel olarak harikalar yaratabileceğiniz, her insanda farklı duygular uyandırır ve ülkemizde de birçok sanatçı tarafından icra edilmektedir. Devrin son sanatçılarından Mustafa Düzgünman gerek eserleri gerekse ardında bıraktığı ve yetiştirdiği çırakları ile dikkat çekmeyi başarmıştır.

Ebru sanatı nasıl yapılır ve bunun için hangi malzemelere ihtiyaç duyulur?

ebru5-0404Malzemeler:

1) Kağıt: Genellikle 1. hamur kağıt kullanılır, emici özelliği olmalı ve mat olmalıdır.
2) Kitre: Yapışma özelliği çok az olan bir yapıştırıcı/zamk. İlk olarak su ile birlikte karıştırılır ve uygun bir kıvama getirilir.
3) Tekne: İçerisine Kitre konulan kap
4) Fırça
5) Boyalar: Oksit kırmızı, oksit sarı, oksit siyah, lahur çiviti renkler ebru sanatında ön planda olan ve daha çok tercih edilen renklerdir yine de bu sizin seçiminize bağlıdır.
6) Öd: Renklerin kitre üzerine yapışmasını ve dağılmadan orada kalmasına yardımcı olur
7) Biz: Ebruya şekil vermek amacı ile kullanılır.

Ebru Nasıl Yapılır?

Tekne kitreli su ile doldurulur ilk olarak, uygun kıvam yakalanır. Hazırlanılan sıvı ince bir tülbent ile süzülür ve bu şekilde temizlenmesi sağlanır. Değişik renklerdeki toprak boyalar ezilerek uygun hale getirilir. Bu işlemden sonra meydana gelen çamur benzeri boyaya sığır ödü katılarak 15 gün dinlendirme işlemi yapılır. Bekleme işleminden sonra mamül sulandırma işlemiyle kullanıma hazırdır.

Bir ebru tek seferde yapılabilir; bu yüzden dikkat çok önemlidir. Hazırlanan boya, fırça yardımıyla suyun üzerine damlatılır, şekiller oluşmaya başlayacaktır, sonrasında kağıt teknenin üzerine örtülür ve bundan sonrasına oluşacak şekli beklemek kalır.

ebru1-0404Ebru yapımında kesinlikle kaliteli malzemeler kullanılması gereklidir. İyi ezilmemiş boyalarla veya kalitesiz kıvam artırıcı maddelerle ebru yapmaya çalışmak, iyi sonuçlar vermeyeceği için, çalışma isteğiniz kaybolacaktır.

Ebru yapacağınız mekanı çalışmaya başlamadan önce güzelce temizlemezseniz, ebru çalışırken tekneye düşen tozlar, çalışmalarınızda ciddi zararlar meydana getirir.

Tekneyi üstüne koyacağınız çalışma masasının yüksekliği, rahat çalışabileceğiniz yükseklikte olmalıdır. Fazla alçak veya fazla yüksek masalarda çalışmak vücudunuzda özellikle belinizde ağrılara sebep olabilir.

ebru3_0404Çalışma odanızdaki ışığın tekneye bakış açısını, tekneye serptiğiniz boyaları en rahat görebileceğiniz noktaya göre ayarlayın. Özellikle yeni hazırlanmış olan ebru sıvıları (deniz kadayıfı ile hazırlanmış su) berrak olduğu için çalışırken uygun ışık açısını bulmanız fırçadan suya serpilen boyaların yerlerini daha net görmenizi sağlar.

Çalışma yerinizin sıcaklığının normal oda sıcaklığında olması hem sizin hem de ebru yapımı için en uygun olanıdır.

Ebru yapımı çok zevkli olduğundan, zamanın nasıl geçtiğini fark edemeyebilirsiniz, bu yüzden oturarak ebru yapmanız vücudunuzu daha az yoracaktır. (yorucu değilmiş gibi görünse de ebru yapmak gerçekten yorucu bir iştir.)

Ebru yapacağınız sıvıyı hazırlarken kireçsiz ve temiz su kullanmanız gereklidir.

Deniz kadayıfı hazırlarken genellikle 2 – 2,5 tepeleme yemek kaşığı kadar (bu oran değişebilir, zamanla uygun ayarı yakalarsınız) deniz kadayıfını 5 litre ılık su ile, ve her defasında 10′ar dakikadan 30 dakika ara vererek ve 3 tekrar yaparak karıştırmanız, kadayıfın tamamen erimesini sağlayacaktır. Deniz kadayıfını hazırladıktan sonra 6 saat kadar beklemeniz yeterlidir.

ebru4_0404Ebru yapacağınız suyu, ağzı geniş bir kovada ve elektrikli mikserle karıştırmanız, daha iyi sonuç verecektir.

Deniz kadayıfı kullanılarak hazırlanmış sular belirli bir süre bekledikten sonra daha yoğun bir hale gelebilir, bu yüzden yeniden su ilave etmeniz gerekebilir.

Su ilavesini azar azar yapmanız ve doğru ayarı bulmanız zaman alabilir, sabırlı olup acele etmemeniz, fazla su katıp sıvıyı “sulandırmanızdan” daha iyidir. Fazla yoğun sıvıya su ekleyerek normal kıvamına getirmeniz mümkündür ama çok sulanmış olan sıvıya bir şey yapamazsınız.

Çiçekli ebruların zeminini; aynı rengin farklı tonlarından hazırlamanız, zeminin estetik açıdan daha güzel görünmesini ve yaptığınız çiçeğin daha belirgin olmasını sağlar.

Özellikle çiçekli ebru zeminlerinde neftli (terebentin) boya kullanmanız hem zeminin güzelliğini artırır hem de teknenize düşen tozların sebep olduğu hataların daha az görünür hale gelmesini sağlar.

Çiçekli ebru zemininde ilk sırada serptiğiniz boyaların tekne üzerindeki görüntüsünde geniş boş alanlar (boya düşmemiş) varsa bizinizle gel-git yapmanız bu boşlukların sıklaşmasını sağlayacaktır. Bu da ebruyu kağıda aldıktan sonra, boyasız kalan bölümlerin zeminde fazla sırıtmasını engeller.

Yaptığınız ebrunun renklerine daha uygun farklı renklerde kağıtlar kullanmanız ebrunuzun kağıt üstünde daha güzel görünmesini sağlayabilir.

ebru5_0404Ebruyu kağıda alırken; bir köşeden başlayarak, kağıdı yatırdığınız noktadan tekrar geriye kaldırmadan, yavaşça ve hava boşluğu bırakmayacak şekilde kağıdı suya yatırmanız gereklidir.

Kağıdı tekneden alırken, teknenizin kenarını temizlemeniz ve bu kenara kağıdı sıyırarak almanız hem fazla sıvının teknede kalmasını hem de ebrunun daha kolay kurumasını sağlar. Sıcak havalarda ebru yaparken kesinlikle kağıdı sıyırarak almanız tavsiye edilir. Sıyırmadan alırsanız boyaların belli bir süre sonra kağıdın üstünde akarak dağıldığını ve kağıdın çok fazla buruştuğunu görürsünüz.

Ebru Sanatı öncüleri

ebru8_0404Hatip Mehmet Efendi (…..-1773)
Ayasofya Camii din görevlisi. Hatip adı buradan geliyor. Önemli ilk ebrucularımızdan. Doğum tarihi bilinmiyor. Zühdi İsmail Ağa’dan sülüs-nesih yazı dersleri almış. Figüratif ebruyu o bulmuş. Hocapaşa’daki evinde çıkan yangında eserleriyle yanarak ölmüş.

Edhem Efendi (1829-1904)
1829′da Üsküdar’daki Özbekler Tekkesi’nde doğdu. Arapça ve Farsça bilirdi. Önemli ilk ebrucumuz. Kami mahlası kullandı. Dülgerlik, demircilik, oymacılık, dokumacılık, matbaacılık ve makinecilik ustasıydı. İlk kurşun boruyu dökmüş, üç beygirlik motor yapmıştır. Hezarfen olarak anılırdı.

Necmettin Okyay (1883-1976)
Mürekkepçilik, aharcılık, okçuluk, gülcülük, mücellitlik, hattatlık ustası. Bu nedenle Hezarfen adıyla anılır. Ebruculuğu Edhem Efendi’den öğrendi. Medresetül Hattatin’de ve Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde öğretmenlik yaptı. Figüratif ebrunun ilk örnekleri olan çiçekli ebru türünü geliştirmiştir.

Mustafa Düzgünman (1920-1990) /
Ebruculuğu kuzeni Necmettin Okyay’dan öğrendi. İyi bir cilt, ud ve fotoğraf ustasıydı. Hatip Mehmet Efendi ile başlayıp Necmettin Okyay’la ilerleyen figüratif ebru sanatını geliştirmiş, bu mirasa papatya ebrusunu eklemiştir. Aktar olan Düzgünman’ı 1990 yılında yitirdik. Mezarı, Karacaahmet’tedir.

Niyazi Sayın (1927-İstanbul)
Üsküdar’daki attar dükkanında Necmeddin Okyay, Mustafa Düzgünman ve dönemin önemli müzik insanlarıyla buluştu. Burada ney’e ilgi duydu. Ney sanatçısı olarak radyoya geçti. Futbol ve tenis oynadı. Fotograf çekti. Necmettin Okyay ve Mustafa Düzgünman’dan klasik ebru öğrendi.

ebru9_0404Nusret Hepgül (1920-İstanbul)
Emekli Dz. Albayı. Ebru tarihi arastırmacısı. Yapı Kredi’nin açtığı ebru kursunda Taşkın Savaş’tan ders aldı. Eski ebruları 30 albümde topladı. Süleymaniye Kütüphanesi’nde Günümüz Ebrucuları 1990 adlı albümü bulunuyor. Kültür Bakanlığı Kütüphanesi’nde çok sayıda albümü var.

Hikmet Barutçugil (1952 Malatya) /
DGSA tekstil eğitimli. Emin Barın öğrencisi. ‘Barut Ebrusu‘ türünü geliştirdi. Açtığı sergilerin 46′sı yurt dışında 32′si yurt içinde. Uluslararası ödüller aldı. MSÜ Geleneksel El Sanatları Bölümü öğretim görevlisi. British Museum gibi dünyanın birçok müzesinde ve özel koleksiyonlarda eserleri bulunmaktadır.

Alpaslan Babaoğlu
İngiltere’de Elektronik Mühendisliği okudu. 1989′da Mustafa Düzgünman’dan ebru icazeti aldı. İlk kişisel sergisini 1990′da Topkapı Sarayı’nda açtı. Toprak boya kullanarak ebru yapıyor. 1999 yılında pigment boya da kullandı. MÜ Güzel Sanatlar Fakültesi’nde ebru dersleri vermektedir.

Firdevs Çalkanoğlu
Dumlupınar Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunudur. Ayla Makas ve Fuat Başar’dan ebru eğitimi alan sanatçı, 2009 yılında Başar’dan icazetini almıştır. Aynı zamanda Fuat Başar’dan hat dersleri almaktadır. 2003 yılından beri ebru sanatıyla uğraşmakta olan Çalkanoğlu, kişisel atölyesinde ders vermektedir.

Fuat Başar (1953-Erzurum) /
Fakülte yıllarında (1976) Hüsn-ü hat ile meşgul oldu. 1977′de Düzgünman’la mektuplaştı. 1980′de İstanbul’a yerleşerek Hattat Hamid Aytaç’tan yazı icazeti, 1989′da Mustafa Düzgünman’dan ebru icazeti aldı. Bu tarihten itibaren hayatını profesyonel hattat ve ebrucu olarak sürdürmektedir.

ebru7_0404Timuçin Tanarslan (1943-Adana)
1969-70 döneminde AİTİA’nden mezun. Ankara’da sahaflık yaptı. 1981′de ebruya başladı. M. Düzgünman’dan icazetli. 1984′te Topkapı, 1989′da Yıldız Sarayı’nda ebru sergisi açtı. Mısır’da ebru gösterisi yaptı. K. B. yarışmalarından birincilikleri var. 1989-90′da Sidney de segi açtı.

Köksal Çiftçi (1952-Ardahan)
TGSYO Resim Bölümü mezunu. Ebruyu H. Barutçugil’den öğrendi. Çağdaş ebru yapıyor. Sarı basın kartı taşıyarak gazete ve dergilerde 25 yıl karikatür çizdi. Mesleki makaleler yazdı. İstanbul Valiliği için Nutuk özetledi. Yurt içi ve dışında sergiler açtı. Maltepe Üniversitesi’nde öğretim görevlisi.

Galatart
Galata kulesine komşu olan atölye kapılarını 2009 tarihinde açtı. Gelenekselin yanı sıra modern ebruların da yer aldığı atölyede, klasik ebru dersleri ve workshoplar düzenleniyor. Galata’nın tarihi dokusunda geleneksel bir sanatla tanışma olanağı sağlayan atölye aynı zamanda , gelenekselden moderne, kağıttan ahşaba, taşa kadar birçok ebrulu esere de ev sahipliği yapıyor.

Galatart ortakları sanatçı Nesime Kantar ve Ezgi Turan ebru çalışmalarına 2000 yılında Caferağa Medresesi´nde Ayla Makas´la başladı. Mimar Sinan Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden mezun olan Nesime Kantar aynı zamanda klasik ciltçilik ve fotoğraf sanatçısı Muammer Yanmaz’dan fotoğraf dersleri aldı. İstanbul Üniversitesi’nde İktisat eğitimi alan Ezgi Turan, ebru yanında klasik ciltçilik ve Gül Erali Atölyesi’nde seramik dersleri aldı.

Ebru sanatını günümüzde sanatçılarımız birçok farklı ürün üstüne uyguluyorlar… Yaşayan sanatçılarımızın seçme eserlerini www.arkofcrafts.com‘da ve Ark of Crafts Corner Adahan İstanbul’da bulabilirsiniz…

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?