edebiakimlar200516

Edebi akımlar ve temsilcileri

Edebi akımlar hangileridir? Dünyada ve edebiyatımızdaki temsilcileri kimlerdir?

 

Edebi akımlar, az çok aynı görüşte olan sanatçıların belirledikleri ilkeler doğrultusunda yapıtlar ortaya koymaları ile oluşmuştur.

Edebi akımlar, toplumsal gelişmeler, bilim ve teknolojideki yenilikler, bireysel farklılaşmaların etkisiyle biçimlenir. Akımların birçoğu birbirlerine tepki olarak doğmuştur.

 

Klasisizm:

17. yüzyıl ortalarında Fransa’da ortaya çıkan edebiyat akımıdır. Boileau klasisizm kurucusu olarak görülür. Konularını, eski Yunan ve Latin edebiyatından alırlar. moliereAkla ve sağduyuya önem verirler. Sanatlarında, insan tabiatına önem vermek, ona sevgi ve saygı duymak esastır. Dil, üslup kusursuz bir şekilde işlenmiştir.

Dil açık, yalın ve soyludur. Dili kusursuz bir şekilde kullanmaya gayret ederler. Kahramanları genellikle soylu kişilerdir. Klasikler, insanların her zaman ve koşulda aynı duygu ve düşüncede olduğunu kabul ederler.

Eserlerinde “üç birlik” kuralına uyarlar. Üç birlik kuralı, yapıtlarda yer, zaman ve eylem birliği anlamını taşır.

Daha çok tiyatro eseri vermişlerdir. Tiyatroda da trajedi ve komedi türü ön plana çıkar.

Başlıca temsilcileri:  Moliere, Corneille, Racine, La Fontaine, La Bruyere, Daniel Defoe, Boileau, Malherbe, Madam De La FAayette, Fenelon, Bousset

Türk edebiyatındaki temsilcileri: Türk edebiyatı Batı’ya açıldığında klasisizm dönemi sona ermişti, bu nedenle edebiyatımıza büyük etkisi olmamıştır. En önemli temsilcileri, Şinasi ve Ahmet Vefik Paşa’dır.

 

victor hugoRomantizm:

Fransa’da 1830′larda klasisizme tepki olarak doğmuştur. 1789 Fransız İhtilali’nin yeni bir toplumsal düzen getirmesinin ardından romantizm de yeni duygu, düşünce ve idealleri, yeni bir biçimde anlatmayı amaçlamıştır.

Sanatın ve sanatçının kurallardan kurtulmasının amaçlandığı bu akımda eser verenler, üç birlik kuralını yıkmıştır.

Eserlerin konuları, Latin ve Yunan edebiyatı yerine Hıristiyanlık’tan alınmaya başlanmıştır.

Klasik edebiyatın akıl ve sağduyuya önem vermesine karşılık romantizmde duygulara ve hayallere yer verilmiştir.

Yazarlar, eserlerinde kendilerini gizlememişler, duygu ve düşüncelerini açıkça dile getirmişlerdir. Eserlerde gözleme ve tasvirlere yer vermişlerdir. Konular işlenirken, iyi, güzel, çirkin, kötü gibi zıtlıklarla verilmeye çalışılmıştır.

Eserlerinde daha çok günlük konuşma dilini kullanan romantikler, her sosyal sınıftan insanı konu edinmişlerdir.

Romantizm akımı içinde en çok roman türü eserler verilmiştir. Tiyatroda da dram tercih edilmiştir.

Başlıca temsilcileri:  Victor Hugo, Rousseau, Goethe, Lamartine, Aleksandra Dumas, Schiller, Lord Byron, Chateaubrian, Puşkin, Shakespeare, Voltaire.

Türk edebiyatındaki temsilcileri: Tanzimat edebiyatı eserlerinin çoğu Romantik akım etkisiyle yazılmıştır. Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi, Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan.

 

Realizm (Gerçekçilik)dostoyevski

19. yüzyılın ikinci yarısında Fransa’da romantizme tepki olarak doğmuştur.

1857 yılında Gustave Flaubert’in “Madame Bovary” adlı romanıyla, realizmin, romantizm karşısında üstünlük sağladığı kabul edilmektedir.

Konular gerçek hayattan alınır. Gerçeğin anlatılması için kişilerin psikolojileri, onları etkileyen çevre, içinde bulundukları ortam ayrıntılarıyla betimlenir. Betimlemeler yazarın değil, kahramanın gözüyle yapılır. Yazarlar, eserlerine kendi duygu ve düşüncelerini katmazlar.

Okuyucuyu eğitme gibi bir görev üstlenmezler. Biçim güzelliğine önem veren gerçekçi yazarlar, anlatımda süsten ve abartıdan kaçınmışlardır.

Başlıca temsilcileri: Stendhal, Balzac, Flaubert, Lev Tolstoy, Dostoyevski, A. Çehov, Şolohov, Hemingway, Steinbeck,  Herman Melville, Charles Dickens, Gogol, Turganyev, Gorki.

Türk edebiyatındaki temsilcileri: Recaizade Mahmut Ekrem, Samipaşazade Sezai, Nabizade Nazım, Halit Ziya Uşaklıgil, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Memduh Şevket Esendal, Reşat Nuri Güntekin, Refik Halit Karay ve Sait Faik Abasıyanık.

 

emilezolaNatüralizm (Doğalcılık):

19. yüzyılın sonlarına doğru Fransa’da ortaya çıkan natüralizm, bir anlamda realizmin bir üst basamağı olarak düşünülebilir.

Determinizm anlayışını edebiyata taşıyan natüralistlere göre tabiat olaylarında aynı sebepler aynı sonucu doğurur. Toplum büyük bir laboratuar, insan deney konusu, sanatçı da bilgin sayıldı. Bu yaklaşımla pozitif bilimlerle sanatı birleştirmeye çalışmışlardır.

İnsanın fizyolojik özellikleri üzerinde durmuş, soya çekim yasalarından ve toplum biliminden yararlanmışlardır.

Toplumsal nedenleri bir yana bırakarak, yalnızca yaşananı “nesnel” bir biçimde aktarmakla yetinmişlerdir.

Natüralistlerde dilde biçim güzelliği kaygısı yoktur, halkın anlayacağı açık ve yalın bir dil kullanmışlardır.

Başlıca temsilcileri: Emile Zola, Alphonse Daudet, Guy de Maupassant, Goncourt Kardeşler.

Türk edebiyatındaki temsilcileri: Edebiyatımızda bu akım içinde en çok eser veren sanatçı Hüseyin Rahmi Gürpınar’dır.

 

Parnasizm:tevfikfikret

Fransa’da ortaya çıkmış bir şiir anlayışıdır. Şiirde biçime, ahenge, uyağa çok önem vermişlerdir.

Şiirde nesnelerin dış görünüşlerini anlatmış, ayrıntılı betimlemelere yer vermişlerdir. “Sanat, sanat içindir” görüşünde olan parnasyenler şiirde yarar değil, güzellik ararlar.

Konularını, eski Yunan ve Latin mitolojisinden alırlar.

Başlıca temsilcileri: Gautier, Banville, François Coppee, J.Maria de Heredia

Türk edebiyatındaki temsilcileri: Tevfik Fikret, Yahya Kemal.

 

ahmethasimSembolizm (Simgecilik):

19. yüzyılın ikinci yarısında Parnasizme tepki olarak doğmuştur.

Nesneleri olduğu gibi anlatmak mümkün değildir. Şiir anlaşılmak için değil, hissedilmek için yazılır. Şiiri sessiz bir şarkı olarak tanımlamışlar ve müziği şiirin amacı durumuna getirmişlerdir.

Anlam kapanıklığı ve farklı çağrışımlar yaratabilme amacı, kullandıkları dili ağırlaştırmıştır. Daha çok serbest nazım biçimlerine yönelmişlerdir.

Başlıca temsilcileri: Baudelaire, Rimbaud, Mallarme, Verlaine.

Türk edebiyatındaki temsilcileri: Türk edebiyatı içinde sembolizmin en başarılı örneklerini Ahmet Haşim vermiştir. Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın eserlerinde de bu akımın izleri vardır.

 

Empresyonizm (İzlenimcilik):

19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmış, Fransa’da gelişmiş; daha çok; edebiyatta, resimde, müzikte etkisini göstermiştir.

Bu akım içinde eser veren sanatçılar, dış dünyada gördüklerinin gerçek yönünü değil; “kendilerinde uyandırdığı izlenimleri” anlatmışlardır. Sembolizmle birlikte gerçeküstücülüğü (sürrealizm) hazırlayan bir akım niteliğindedir.

Başlıca temsilcileri: Rilke, Verlaine, Rimbaud

 

Sürrealizm (Gerçeküstücülük):orhanveli

Realizm, natüralizm ve parnasizm akımlarına tepki olarak doğmuştur. 20. yüzyıl başlarında Freud’un psikanaliz kuramının edebiyata uyarlanmış biçimidir.

Freud’a göre, insanoğlunun dış dünyasından edindiği alışkanlıklar, istekler bilinçaltında toplanır. Bu istekler düş (rüya, yarı rüya) durumunda çözülerek ortaya çıkar. Sürrealistler, Freud’un bu görüşünü edebiyata uygulamışlar, içlerinden geldiği gibi yazmışlardır. Geleneksele ve biçime dayalı kurallar eserlerden silinmiştir.

Başlıca temsilcileri: Bu akımın Batı’daki en önemli iki temsilcisi Andre Breton ve Paul Eluard’dır.

Türk edebiyatında başlıca temsilcileri: Türk edebiyatında Orhan Veli Kanık, Cemal Süreyya, İlhan Berk ve Oktay Rifat’ın eserlerinde bu akımın etkileri sezilir.

 

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?