element

Element nedir?

Element ne demektir, elementlerin özellikleri ve yapısı nasıldır, elementlerin sembolleri nelerdir ve periyodik cetvelde nerede yer alırlar?

Kimyasal metotlarla daha basit maddelere ayrışması mümkün olmayan basit maddelere element denir. Su bir element değildir. Fakat suyun elektrolizinden elde edilen hidrojen ve oksijen birer elementtir. Saf şeker bir element değildir. Çünkü şekerden karbon, hidrojen ve oksijen çıkarılabilir.

Element, aynı cins ve kimya tepkimelerinde bölünmeyen en küçük parçaların yığınıdır. Bu parçalara atom denir. Farklı atomların birleşmesinden yeni bir madde olan bileşik elde edilir. Su, oksijen ve hidrojenden elde edilir. Bir element, herhangi bir enerji kullanılarak (ısı, ışık, elektrik gibi) daha basit maddelere ayrıştırılamaz. Elementin diğer bir özelliği de bir bileşik vermek üzere kimyasal reaksiyona girdiği zaman ağırlığının değişmemesidir.

1960 yılına kadar bilinen elementlerin sayısı 103’tü. Bugün ise bilinen element sayısı 107’dir. Fakat bütün özellikleri bilinen element sayısı sadece 95’tir. Diğerlerinin yalnız atom ve kütle numaraları bilinmektedir. Tabiatta mevcut olan element sayısı da yaklaşık 93’tür. Diğerleri laboratuvarlarda sentetik olarak elde edilmiştir.

Tabiatta olan elementlerin 30 kadarı serbest halde, yani diğer elementlerden herhangi biriyle birleşmemiş halde bulunabilir. Bunlar aktif olmayan, yani normal şartlarda reaksiyon verme kabiliyeti çok az olan maddelerdir. Platin, altın, gümüş, bakır, moleküler azot vs. bunlara misaldir. Oksijen çok aktif olduğu halde, O2 şeklinde atmosferde bol miktarda bulunur.

Fakat bileşik halinde suda, kayalarda ve arz içindeki minerallerde de bol miktarda bulunur. Yer küresinde yüzde 46,6 oksijen, yüzde 27,72 silisyum, yüzde 8,13 alüminyum, yüzde 5 demir, yüzde 3,63 kalsiyum, yüzde 2,83 sodyum, yüzde 2,59 potasyum ve yüzde 2,09 magnezyum bulunmaktadır. Bunların toplamı yüzde 98,5 kadardır. Diğer elementlerin tamamı da yer küresinin yüzde 1,5 kadarını teşkil eder. Oda sıcaklığında on bir element gaz, altı element de sıvı haldedir.

element-nedir-31012015

Elementlerin özellikleri

Kendisinin özeliğini taşıyan en ufak mimari birimleri atomlardır.

Benzer cins atomlardan oluşurlar.

Özünden ek olarak Kolay ve ilginç maddelere ayrılamazlar.

Saf maddelerdir.

Sembollerle gösterilirler.

Elementlerin yapısı

Elementlerin en küçük parçası atom olup, atom bir çekirdek ve bu çekirdeğe çeşitli uzaklıklarda bulunan elektronlardan meydana gelmiştir. Protonun kütlesi, nötronun kütlesine hemen hemen eşit olup, kütleleri yaklaşık 1,67.10 -24 gramdır.

Çekirdek, atomun toplam hacmi yanında ihmal edilecek kadar küçük olup, pozitif elektrik yüklüdür. Pozitif elektrik yükü protondan gelmektedir. Proton (+1) elektrik yüklü olmasına rağmen, nötron yüksüz (nötr)dür. Çekirdekteki nötron sayısı ya proton sayısına eşit veya fazladır. (Nötronu olmayan tek element hidrojendir.)

Bir elementte (serbest haldeyken) proton sayısı elektron sayısına eşittir. Elektronun kütlesi protonun kütlesinin yaklaşık 1840’ta biri kadar olup, elementin kütlesi yanında yok denecek kadar azdır. Elektronun elektrik yükü (-1) olduğundan, element serbest haldeyken nötr olarak kabul edilir. Elementin proton sayısı atom numarasına eşittir. Elementin sembolünün altında gösterilir. Mesela 20 Ca hali kalsiyum atomunun atom numarasının 20 olduğunu ve aynı zamanda, proton ve elektronun 20’şer tane olduğunu ifade eder. Atom numarasının değişmesi mümkün değildir.

Değiştirilebilirse, yeni bir element meydana gelir. Proton ve nötron sayılarının toplamı, kütle numarasını verir ve sembolün üst kısmında gösterilir. Bir elementin atom numarası sabit olduğu halde kütle numarası değişik olabilir.

İzotop

Atom numarası aynı, kütle numarası farklı olan, aynı sembolle gösterilen ve benzer kimyasal-fiziksel özelliklere sahip elementlere izotop elementler denir. Kütle farkı nötron sayısından meydana gelmektedir. Mesela, atom numarası 50 olan (50 proton) kalayın tabiatta 10 tane izotopu vardır. Kütle numaraları (= proton sayısı + nötron sayısı))

atom-310012015

Kalay elde edildiği zaman, bu on izotopu bir arada elde edilir ve izotoplarının yüzde oranları belirlidir. Klor gazı tabiatta 17 Cl 35 (yüzde 75,5) ve 17 Cl 36 (yüzde 24,5) izotoplarını ihtiva eder. Bu izotopların ortalaması klor elementinin atom ağırlığını verir ki, hesaplarda bu rakam kullanılır.

Bir elementin, elde edildiği kaynak ne olursa olsun, izotoplarının yüzde oranı sabit olmasına rağmen, nadiren bazı elementlerinki farklı olabiliyor. Mesela Bor’un ( 5 B 10 ) ve ( 5 B 11 ) şeklinde 2 izotopu vardır.

Elde edildiği kaynağa bağlı olarak bu izotopların yüzdesi sıra ile yüzde 18,98-yüzde 18,55 ve yüzde 81,02-yüzde 81,55 olabiliyor. Berilyum, flüor, fosfor, kobalt, arsenik, iyot, altın gibi bazı elementlerin izotopları yoktur. Tabii olarak meydana gelen elementlerin 259 tane kararlı izotopu olduğu halde, izotopu kararlı olmayan 65 tane tabii element vardır. 1100’den fazla kararsız (radyoaktif) izotop vardır.

Elementlerin elektron düzeni

Element atomunun elektronları, atomun çekirdeği etrafında belirli kaidelere bağlı olarak yerleşir. Bu kaideler kuvantum teorisi ile açıklanmıştır. Bu teoriye göre çekirdek dışındaki bir elektronun 4 kuvantum sayısı vardır. Pauli prensibine göre bir atomda bulunan iki elektronun en azından bir kuvantum sayısı farklı olmalıdır. Mesela bir orbitalde ancak iki elektron bulunabilir. Bu iki elektronun üç kuvantum sayısı aynı olduğu halde, spin (dönme impulsu) kuvantları farklıdır. Yani birbirinin aksi yöndedir.

Element çeşitleri

Atomik Yapıdaki Elementler

Bazı elementleri yaratan benzer cins atomlar doğada bir başlarına bulunurlar. Şöyle atomlara sahip elementlere atomik yapılı elementler denir.  Atomik yapılı elementlerin en ufak taneciği atomlardır.

Örnek: Demir, bakır, alüminyum, çinko, kurşun, altın buna benzer elementler atomik yapılıdır .

Moleküler Yapıdaki Elementler

Bazı elementleri yaratan benzer cins atomlar doğada ikili gruplar durumunda bulunurlar. Şöyle atomlara sahip elementlere moleküler yapılı elementler denir. Moleküler yapılı elementlerin en ufak taneciği moleküllerdir.

Örnek: Hidrojen, oksijen, iyot, karbon, fosfor, kükürt, azot…

Z Sembol İsim
1 H Hidrojen
2 He Helyum
3 Li Lityum
4 Be Berilyum
5 B Bor
6 C Karbon
7 N Azot
8 O Oksijen
9 F Flor
10 Ne Neon
11 Na Sodyum
12 Mg Magnezyum
13 Al Alüminyum
14 Si Silisyum
15 P Fosfor
16 S Kükürt
17 Cl Klor
18 Ar Argon
19 K Potasyum
20 Ca Kalsiyum
21 Sc Skandiyum
22 Ti Titanyum
23 V Vanadyum
24 Cr Krom
25 Mn Mangan
26 Fe Demir
27 Co Kobalt
28 Ni Nikel
29 Cu Bakır
30 Zn Çinko
31 Ga Galyum
32 Ge Germanyum
33 As Arsenik
34 Se Selenyum
35 Br Brom
36 Kr Kripton
37 Rb Rubidyum
38 Sr Stronsiyum
39 Y İtriyum
40 Zr Zirkonyum
41 Nb Niobyum
42 Mo Molibden
43 Tc Teknesyum
44 Ru Rutenyum
45 Rh Rodyum
46 Pd Paladyum
47 Ag Gümüş
48 Cd Kadmiyum
49 In İndiyum
50 Sn Kalay
51 Sb Antimon
52 Te Tellür
53 I İyot
54 Xe Ksenon
55 Cs Sezyum
56 Ba Baryum
57 La Lantan
58 Ce Seryum
59 Pr Praseodim
60 Nd Neodimyum
Z Sembol İsim
61 Pm Prometyum
62 Sm Samaryum
63 Eu Evropiyum
64 Gd Gadolinyum
65 Tb Terbiyum
66 Dy Disprozyum
67 Ho Holmiyum
68 Er Erbiyum
69 Tm Tulyum
70 Yb İterbiyum
71 Lu Lutetyum
72 Hf Hafniyum
73 Ta Tantal
74 W Volfram
75 Re Renyum
76 Os Osmiyum
77 Ir İridyum
78 Pt Platin
79 Au Altın
80 Hg Cıva
81 Tl Talyum
82 Pb Kurşun
83 Bi Bizmut
84 Po Polonyum
85 At Astatin
86 Rn Radon
87 Fr Fransiyum
88 Ra Radyum
89 Ac Aktinyum
90 Th Toryum
91 Pa Protaktinyum
92 U Uranyum
93 Np Neptünyum
94 Pu Plütonyum
95 Am Amerikyum
96 Cm Küriyum
97 Bk Berkelyum
98 Cf Kaliforniyum
99 Es Aynştaynyum
100 Fm Fermiyum
101 Md Mendelevyum
102 No Nobelyum
103 Lr Lavrensiyum
104 Rf Rutherfordiyum
105 Db Dubniyum
106 Sg Seaborgiyum
107 Bh Bohriyum
108 Hs Hassiyum
109 Mt Meitneriyum
110 Ds Darmstadtiyum
111 Rg Röntgenyum
112 Cn Kopernikyum
113 Uut Ununtriyum
114 Fl Flerovyum
115 Uup Ununpentiyum
116 Lv Livermoryum
117* Uus Ununseptiyum
118 Uuo Ununoktiyum
- - -
- - -

 

periyodik-cetvel-31012015

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?