kiyi15041603

Kıyı tipleri ve özellikleri

Kıyı, büyük su kütlesinin kara ile birleştiği yerlere denilir. Kıyılar nasıl oluşur, özellikleri ve tipleri nelerdir?

Kıyı genellikle bir deniz veya okyanusu sınırlayan kara parçasına denir. Kum, silt, kumtaşı, bazalt ve granit özelliği gösteren maddelerden meydana gelir.  Kıyılar, zamana ve yere bağlı olarak daima değişmeye uğrar.

Küçük su kütlelerini sınırlayan kara parçasına ise sahil denir. Günümüzde kıyı ve sahil çoğu zaman birbirinin yerine kullanılmaktadır. Sahil sözcüğü Türkçeye, Arapça “sahil” sözcüğünden geçmiştir ve erozyon anlamındaki “sahl” kökünden gelir.

Türkiye’nin kıyılarının toplam uzunluğu 8 bin 333 kilometredir. Akdeniz kıyısı 1577 kilometre, Ege Denizi kıyısı 2 bin 805 kilometre, Marmara Denizi kıyısı 1189 kilometre, Karadeniz kıyısı 1695 kilometre uzunluktadır.

 

Kıyı tipleri

Enine Kıyılar: Dağların kıyıya dik uzandığı yerlerde oluşan kıyı tipidir. Türkiye’de Ege Bölgesi enine kıyıların görüldüğü bir yerdir.eninekıyı150416

Bu kıyı tipinde, girinti-çıkıntı fazladır. Kıta sahanlığı geniştir. İç kesimlere ulaşım kolaydır. Limanların Hinterlandı geniştir. Deniz etkisi iç kesimlere kadar sokulabilir. Kuş uçuşu uzaklık ile gerçek uzaklık arasındaki fark fazladır.

 

boyuna kıyılar150416Boyuna Kıyılar: Dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde görülür. Karadeniz ve Akdeniz’de boyunca kıyılar görülür. Bu tip kıyılarda girinti-çıkıntı azdır. Doğal limanlar azdır. Hinterlandı küçüktür. Oluşumu nedeniyle falezler görülür. Kıyı ile iç kesim arasında  iklim, bitki örtüsü, ekonomik faaliyetlerde farklılık fazladır.

Koy ve körfez oluşumu zordur. Boyuna kıyılarda pek fazla koy ve körfez görülmez. Körfez, denizin kara içlerine sokulması ile oluşur. Körfezler liman yapımına uygun yerlerdir. Koy ise körfezin küçüğüne denir.

 

Ria Tipi Kıyı:  Çeşitli nedenlerle deniz seviyesinin yükselmesi ya da denize kıyısı bulunan toprak parçasının çökmeye uğramasıyla oluşur.Ria sözcüğü, Galiçya kökenlidir. Akarsu anlamına gelen “rio” kelimesinden türetilmiştir. İstanbul ve Çanakkale Boğazları, Haliç böyle oluşmuş kıyılardır.

kiyi15041605

Dalmaçya Kıyı Tipi: Kıyıya paralel uzanmış dağların, çukur kısımlarının deniz suları ile dolması sonucu oluşan kıyılardır. Dağların yüksek kesimleri, deniz yüzeyi üstündeki adaları oluşturur. Adriyatik Denizinde Dalmaçya kıyıları bu tip kıyıya örnektir. Türkiye’de de Antalya-Kaş kıyıları Dalmaçya kıyı tipidir.

 

Limanlı Kıyılar: (lagünlü kıyılar) Geniş tabanlı vadilerin veya koy-körfezlerin deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir. Karadeniz’in kuzeyindeki kıyılar Odessa ve Dinyeper böyle oluşmuştur. Türkiye’de ise Büyükçekmece ve Küçükçekmece kıyıları bu kıyı tipine örnektir.

 

Haliç (Estuar) Tipi Kıyıları: Gel-git’in  etkisiyle akarsu ağızlarında oluşan kıyılardır. Kuzeybatı Avrupa kıyılarındaki önemli limanlar buna örnektir

 

Fiyort Tipi Kıyılar: Buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşur. Dünya üzerinde en güzel örnekleri İskandinav Yarımadası kıyılarında görülebilir. Eğer kıyıda adalar bulunuyorsa ve kıyının girintisi-çıkıntısı fazla ise “Skyer Tipi Kıyı” denilmektedir. Norveç kıyıları, Skyer tipidir. Türkiye’de bu tip kıyı yoktur.

 

Resif Kıyıları: Mercanların üst üste birikmesiyle oluşur. Avustralya kıtasının doğusunda mercan adaları kıyıları bulunur.

 

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?