mesnevi

Mesnevi nedir? Özellikleri neler? Kısaca

Divan edebiyatının manzum hikayelerinin anlatıldığı mesnevi ilk ne zaman yazılmıştır?.. Ünlü mesnevi örnekleri neler?..

İlk olarak 10. yüzyılda İran edebiyatında ortaya çıkan mesnevi 11. yüzyılda Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı yapıtıyla Türk edebiyatına girmiştir.

Özellikle Arap, Fars ve Osmanlı edebiyatında kendi aralarında uyaklı beyitlerden oluşan ve aruz ölçüsüyle yazılan bir Divan edebiyatı şiir biçimi olan mesnevinin sözcük anlamı ikişer ikişer veya ikilidir. Her beytin dizeleri kendi aralarında uyaklı olan mesneviler öğüt verici bir olayı anlatan uzun şiirlerdir. Bu şiirlerde savaş, aşk, tarihi olaylar din ve tasavvuf konularıyla birlikte çeşitli toplumsal konular da işlenir. Her beytinin kendi arasında kafiyelenmesi yazma kolaylığı sağlayan mesnevi, uzun metinlerin bu şekle uygun olarak kaleme alınmasına imkan tanır. Bu nedenle uzun aşk öykülerinde, destanlarda mesnevi kullanılmıştır.

mesnevi-1_310315Mesnevilerde konuya doğrudan girilmez. Mesnevinin kendine özgü bir düzeni vardır. Klasik düzende bir mesnevi; mensur veya manzum dibace (önsöz), tevhid, münacat, na’t, miraciye, dört halife için yazılan övgünün yer aldığı, din büyükleri hakkında methiyelerin olduğu Medh-i Çihar-yar-ı Güzin, eserin sunulacağı büyüğe övgü, mesnevinin niçin yazıldığını açıklayan sebeb-i nazm ve hikayenin anlatımı (ağaz-ı destan) bölümlerinden oluşur. Bu başlıklar genellikle Farsça’dır. Eserin sona erdiğini bildiren bölüm son söz anlamındaki hatimedir. Mesnevinin bitiş tarihi, adı ve son söz söylenir.

Mesnevilerde olaylar bir masal havasında geçer. Akla ve mantığa sığmayan geçtiği yer ve zaman belli olmayan pek çok olay anlatılır. Çoğu zaman hikayenin bölümlerinin birbirine eklenmiş değersiz parçalar gibi göründüğü mesnevide konuda birliği yoktur. Hikayenin kahramanları olağanüstü özelliklere sahiptir.

Mesneviler aşk mesnevileri (Fuzuli-Leyla ile Mecnun), destansı nitelikteki mesneviler (Firdevsi-Şehname), dini-tasavvufi mesneviler (Süleyman Çelebi-Mevlit), öğretici nitelikteki mesneviler (Nabi-Hayriye), ahlaksal ve öğretici mesneviler (Şeyhi-Harname), savaş ve kahramanlık konusunu işleyen gazavatnameler, bir kentin güzelliklerini anlatan şehrengizler ve mizahi mesneviler diye ayrılabilir.

mesnevi_310315Aynı şair tarafından yazılmış beş mesneviye “hamse” adı verilir. Hamse sahibi olmak bir itibar kaynağıdır. Tanınmış hamse sahibi Divan şairleri: Ali Şir Nevai, Taşlıcalı Yahya, Nev’i-zade Atai’dir

Konusu aşk olan mesnevilerin içinde gazeller yer alabilir. Bunlar mesnevinin ölçüsünde yazılabileceği gibi başka kalıpta da yazılabilir. Genellikle bu şiirler, mesnevi kahramanının ağzından söylenir. Fuzuli’nin Leyla ve Mecnun mesnevisinde Mecnun diliyle söylenmiş gazeller mevcuttur.

Mesnevi her ne kadar klasik doğu şiirinin bir türü ise de, “Mesnevi” denildiği zaman akla “Mevlana’nın Mesnevi”si gelmektedir. Mevlana, Hüsameddin Çelebi’nin isteği üzerine yazdığı Mesnevi’nin beyitlerini katibine Meram’da gezerken, otururken, yürürken, hatta sema ederken söylermiş. Çelebi Hüsameddin de yazarmış. Halen Mevlana Müzesi’nde teşhirde bulunan 1278 tarihli, elde bulunulan en eski Mesnevi nüshasının beyit sayısı 25618′dir.

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?