nükleer

Nükleer santral nedir, zararlı mıdır?

Sıkça adını duyduğumuz Türkiye’de yapılması planlanan nükleer santral nedir, yararları ve zararları nelerdir? Hangi ülkelerde nükleer santraller vardır ve nükleer santral kazaları nelerdir?

Nükleer santral, yakıt olarak radyoaktif maddeleri kullanarak elektrik enerjisi üretilen tesise verilen isimdir. Radyoaktif maddeler kullanılmasından dolayı, daha fazla önlem alınması gerekmektedir. Nükleer enerji sayesinde, dünyanın yaklaşık yüzde 17 elektrik ihtiyacı karşılanmaktadır. Dünya çapında 400 civarında nükleer santral bulunmaktadır.

Nükleer santral nasıl çalışır?

Reaktörde elde edilen ısı enerjisi suya aktarılır, su almış olduğu bu enerji sayesinde faz değiştirir ve kızgın buhar haline dönüşür. Elde edilen buhar, elektrik jeneratörüne bağlı olan buhar türbinine verilir.  Su buharı, türbin mili üzerinde bulunan türbin kanatları üzerinden geçerken daha önceden almış olduğu ısıl enerjiyi kullanarak türbin milini döndürür. Bu mekanik dönme hareketi sonucunda alternatörlerde elektrik elde edilir. Jeneratörde oluşan elektrik ise iletim hatları denilen iletken teller ile kullanılacağı alana gönderilir.

nukleer4-30042015

Türbinden çıkan ısıl enerjisi, yani sahip olduğu basınç ve sıcaklığı düşmüş olan buhar, tekrar kullanılmak üzere kondensende yoğuşturulup su haline dönüştürüldükten sonra tekrar reaktörün kalbine gönderilir. Yoğuşturucuda su buharının faz değişimini yapabilmek için çevrede bulunan deniz, göl gibi su kaynakları soğutucu olarak kullanılır. Uranyum çıkartılması ve daha sonra zenginleştirilmesi sürecindeki rafine etme çalışmaları çok büyük miktarlarda radyoaktif kirlenmeye neden olmaktadır.

Nükleer enerjinin yararları nelerdir?

Nükleer santrallerin işletmesinde uzun yıllar boyunca ihtiyaç duyulacak nükleer yakıtı depolamak, göreceli olarak kolay ve ekonomik olduğundan nükleer santraller enerji arz güvenliğinin sağlanmasına önemli katkı sağlayacaktır.

Nükleer santrallerin elektrik sistemine entegre edilmesiyle, elektrik üretiminde kullanılacak ithal kaynaklarda çeşitlilik sağlanacaktır.

Nükleer santraller, iklim değişikliğine neden olan başta karbon dioksit (CO2) olmak üzere sera gazı emisyonlarına neden olmazlar. Bu itibarla, nükleer santraller artan elektrik talebinin olumsuz çevresel etkilere neden olmayacak şekilde karşılanmasında önemli bir seçenek olacaktır.

Nükleer teknolojide, ileri teknolojiye yatırım yapılması suretiyle enerji ithaline olan bağımlılık azaltılacaktır. Bu sayede, yeri geldiğinde başka yüksek teknolojilere nüfuz edilmesi de mümkün hale gelecektir. Kalite düzeyinin ve insan gücü niteliklerinin artması, güvenlik kültürü ve prosedürlere sadık kalma disiplini ile tanışma, sanayi sektörünün elde edeceği en önemli kazanımlar olacaktır.

nukleer-30042015

Nükleer santraller, fosil yakıtlı santrallere oranla göreceli olarak daha yüksek inşaat ve yatırım maliyeti gerektirmektedir. Nükleer enerji programının ilk aşamalarında, ihtiyaç duyulan organizasyonların kurulması için ilave yatırımlar ve ekstra maliyetler söz konusu olacaktır. Bununla beraber, nükleer enerji santralleri, uzun vadede elektrik üretim fiyatlarının kararlılığının korunmasına katkıda bulunacaktır.

Bir nükleer enerji programının başarısı için, sürecin başlamasından önce ulusal düzeyde net ve kesin bir kararlılığa sahip olunması hayati önem taşımaktadır. Bu kararlılığa paralel olarak oluşturulacak politika belgeleri, uzun vadeli enerji planlama çalışmalarına büyük faydalar sağlayacaktır.

Nükleer santrallerde, tasarım, inşaat ve işletme aşamalarında kalite temini ve kalite kontrol gereklerine ileri düzeyde bağlı kalınmaktadır. Nükleer teknolojinin ilgili bütün kalite gereklerine uyularak geliştirilmesi, sanayileşme sürecini tamamlamış ülkelerde bulunan kalite kültürünün ve bilimsel yönetim sistemlerinin yerli endüstri tarafından kazanılmasına yardımcı olacaktır.

Riskleri var mıdır?

Düzgün çalışmayan nükleer santraller, büyük sorunlara neden olabilirler. Çernobil felaketi buna en iyi örnektir. Bu felaket ile tonlarca atık radyoaktif parçacıklar atmosfere verilmiştir. Santraldeki füzyon tepkimeleri çok iyi kontrol edilmeyi gerektirir ve hata toleransları çok azdır.

Hiçbir nükleer santralin tamamen güvenli olduğundan bahsedilemez, mutlaka uzman ekipler tarafından ve emniyet katsayısı yüksek tutularak üretim yapılmalıdır.

Bizim gibi nükleer reaktör inşasında yeni olan ülkelerde, ciddi sorunların ortaya çıkma riski artmaktadır. Ortaya çıkan radyoaktif atıkların, doğaya zarar vermeyecek şekilde taşınması ve gözetim altında uzun yıllar güvenle saklanması gerekmektedir.

Nükleer santrallerden çıkacak radyoaktif atıkların çevreye ulaşımı; rüzgarın ve yağmurun yardımıyla atmosferde taşınması, bir de denizlere, göllere ve toprağa karışımı şeklinde olur. Doğa olaylarıyla bitki örtüsüne ve sulara karışan radyoaktif maddelerin insan vücuduna ulaşımı kolaylaşmış olur.

nukleer3-30042015

Nükleer reaktörlerin çalışması sırasında atık olarak ortaya çıkan Plütonyum üst düzeyde zehirli ve kanser yapıcıdır. Doğada bulunma ömrü 250 yıldır.

Açığa çıkan bir diğer radyoaktif madde olan STRONSİYUM yağış yoluyla bitkilere oradan da hayvanların sütüne geçerek insanlara bulaşır. Kan kanserine (lösemi) yol açar. 280 yıl ömrü vardır.

SEZYUM ve İYOD da besin yoluyla insan vücuduna girer ve tiroid bezi kanserine, çocuklarda büyüme aksaklıklarına ve genetik bozukluklara neden olur.

Sonuç olarak nükleer santraller kurulumu uzun süren ve yüksek maliyetli olan tesislerdir. Ömrünü tamamlayan tesislerin sökülmesi işlemi de uzun süreli ve oldukça risklidir. Ayrıca dünyada şu ana kadar radyoaktif atıkların güvenle saklanabilmesine yönelik bir formül bulunabilmiş değildir. Doğa olaylarının (deprem, tsunami vb.) çokça yaşandığı dünyamızda nükleer santraller sürekli kaza tehlikesi taşımaktadırlar.

Kazalar

1) 1957 yılında İskoçya’da meydana gelen Windscale kazası; bu kazada reaktörün civarına bir miktar radyasyon yayılmakla beraber ölümle veya akut radyasyon hastalığıyla sonuçlanan bir olay meydana gelmemiştir.

2) 1979 yılında ABD’de meydana gelen Three Mile adası kazası; normal bir işletim arızası, ekipman kaybı ve operatör hatası ile kazaya dönüşmüş, ancak kısmi reaktör kalbi erimesi meydana gelmesine rağmen reaktörü çevreleyen beton koruyucu kabuğun sayesinde çevreye ciddi bir radyasyon sızıntısı olmadığı söylenmiştir.

3) 1986 yılında Ukrayna’da meydana gelen Çernobil reaktör kazası; tek kelimeyle bir faciadır. Kazanın nedenleri; operatörlerin güvenlik mevzuatına aykırı olarak santralde deney yapmaları sonucunda reaktördeki ani güç artışı ve santral tasarımında derinliğine güvenlik prensibine aykırı olarak, reaktörü çevrelemesi gereken bir beton koruyucu kabuğun inşa edilmemiş olması olarak özetlenebilir.

4) 2011 yılında Japonya’da meydana gelen Fukuşima I Nükleer Santrali kazaları Fukuşima I Nükleer Santrali kazaları 9,0 büyüklüğündeki 11 Mart günü olan 2011 Tōhoku depremi ve tsunamisi sonrasında meydana geldi. Honşu adası açıklarında meydana gelen bu deprem, Japonya’da büyük bir tsunamiye yol açtı. Tsunami Japonya’ya çok büyük zarar verdi ve nükleer enerji santrallerinde arızalar meydana getirdi.

26 Nisan 1986′da Ukrayna’daki Çernobil nükleer reaktöründe meydana gelen patlama ve sonucunda yayılan radyoaktif madde Ukrayna, Beyaz Rusya ve Rusya’da yaşayan 336.000 insanın tahliyesine, 56 kişinin ölümüne, 4.000 doğrudan ilişkili kanser vakasına ve 600.000 kişinin sağlığının ciddi şekilde etkilenmesine sebep olmuştur.

Nükleer kalıntıların ürettiği radyoaktif bulut patlamadan sonra tüm Avrupa (Türkiye’de özellikle Karadeniz ve Marmara bölgesi) üzerine yayılmış ve Çernobil’den yaklaşık 1100 km uzaklıktaki İsveç Formsmark Nükleer Reaktörü’nde çalışan 27 kişinin elbiselerinde radyoaktif parçacıklara rastlanmış ve yapılan araştırmada radyoaktif parçacıkların İsveç’ten değil Çernobil’den gelen parçacıklar olduğu tespit edilmiştir.

nukleer6-30042015

Bunun gibi nedenlerle günümüzde dünyanın birçok yerinde ve Türkiye’de de nükleer karşıtı gruplar oluşmuştur. Bunlardan en ünlüleri; Yeşiller Partisi, Yeşil Barış (Greenpeace), Nükleer Karşıtı Platfom (NKP) Anti-Nükleer Cephe ve bu konuda öne çıkan bireysel tepkilerdir. Nükleer enerji santralı yapılması istenilen Sinop ve Akkuyu’da ayrıca yerel bazlı nükleer-karşıtı örgütlenmeler de mevcuttur. Ayrıca 25 km açığından geçen Ecemiş Fayı’da burayı tehdit etmektedir.

Nükleer santrale sahip ülkeler

Amerika Birleşik Devletleri ABD

Almanya

Arjantin

Belçika

Birleşik Krallık

Brezilya

Bulgaristan

Çek Cumhuriyeti

Çin Halk Cumhuriyeti

Ermenistan

Fransa

Finlandiya

Güney Afrika

Güney Kore

Hindistan

Hollanda

nukleer5-30042015

İsveç

İsviçre

İspanya

Kanada

Litvanya

Macaristan

Meksika

İsrail

Japonya

Romanya

Rusya

Slovakya

Slovenya

Çin Cumhuriyeti

Ukrayna

İran

Nükleer santral inşa eden ülkeler

Amerika Birleşik Devletleri ABD

Arjantin

Beyaz Rusya

Brezilya

Bulgaristan

Türkiye

Fransa

Finlandiya

Güney Kore

Hindistan

İran

Japonya

Kuzey Kore

Moğolistan

Pakistan

Romanya

Rusya

Ukrayna

Birleşik Krallık

İlk kez veya yeni nükleer santral kurmayı düşünen ülkeler

Azerbaycan

Birleşik Arap Emirlikleri

Cezayir

Çek Cumhuriyeti

Ermenistan

Fas

Güney Afrika

Endonezya

İsrail

İsveç

İsviçre

Kanada

Kazakistan

nukleer2-30042015

Libya

Litvanya

Meksika

Mısır

Polonya

Slovakya

Suudi Arabistan

Şili

Türkiye

Umman

Vietnam

Daha önce nükleer santrali bulunmuş fakat şu an bu santralleri devre dışı olan ülkeler

Avusturya

Danimarka

Filipinler

İtalya

Kazakistan

Hiçbir zaman nükleer santral bulunmayan bölge

Yeni Zelanda

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?