okumak-3_060315

Okumak beyne neler yapıyor?

Okumak ile ilgili söylenecek çok söz var. Okumanın ruhumuza ve hayatımıza olumlu etkileri saymakla bitmez. Peki, okurken beyinde neler oluyor?

Hem akademik zekayı hem de duygusal zekayı geliştiren okumak, zihinsel bir eylemdir. Beyin harf dediğimiz şifreleri çözme eylemiyle beslenir.

Mükemmel kıvrımlı bir yapıya sahip beynimiz, dakikada 600 birimlik düşünme kapasitesine sahip. Yani beynimiz eğitildiği takdirde dakikada kırk değil altı yüz tilkiyi kuyruklarını birbirine değdirmeden dolaştırır. Buna rağmen normal bir insanın okuma hızı dakikada 160 – 180 kelimeyle sınırlı kalır. Beynimiz de, sürekli düşünme özelliği sebebiyle, aradaki farkı düşünmek için kullanır. Çünkü beyin boşluklardan hoşlanmaz ve düşünerek boşlukları hemen doldurmaya çalışır. Biz de bu düşünme evrelerinde yaptığımız okumadan kopar, ya bir düşünceye dalar ya da hayal dünyasında buluveririz kendimizi.

Ama ne kadar okursak beynimizi o kadar iyi kullanabiliriz. Bilgi düzeyimiz ne kadar fazla ise okuma ve anlama hızımız o kadar artacaktır. Çünkü kişi daha önceden gördüğü kelimeleri daha hızlı görüp tamamlayabilir. Gözlerimiz beynimizin dışarıya açılan penceresidir ve aslında gözlerimizle değil beynimizle okuruz. Gözlerimiz satırların üzerinde gezinerek oradaki sembolleri beynin okuma merkezine gönderir. Burada semboller deşifre edilerek bir anlam kazanır.

okumak-1_060315

Okuduğumuz Sayfaya Bakarken Neler Oluyor?

- Dil merkezinden gelen uyarılar, dil, dudak, kulak, boğaz bölgelerini uyararak sesli okuma meydana gelir.
- Çağrışımlar beynin görme merkezinden, dil merkezine geçer.
- Sinir hücrelerinin uyarılmasıyla sinirler, çeşitli sinir ağlarına tepkiler gönderir.
- Sinir hücrelerinde bu nedenle anlam veren çağrışımlar oluşur.
- Seslerin resimleri olan sayfadaki semboller (imler, harfler), beynin çeşitli katmanlarında izlenimler bırakır.

Gözlerimiz okurken sayfa boyunca saniyede üç dört kez 100 ile 200 derecelik sıçramalar yapar. Bu hareket farkında olamayacağımız kadar hızlıdır. Sembollerin anlamı, bu kısa duraklamalarda deşifre edilerek beynimize gönderilir.

okumak_060315Aslında okuma düşünme kadar karmaşıktır. Bu nedenle Okumanın Pskolojisi adlı ders kitabında, okumak görsel olarak güdülenmiş düşünme olarak tanımlanır. Okurken sayfada bazı işaretler görür ve belleğinizde depolanmış modelleri deşifre edersiniz. Çok kısa bir süre içinde bu işaretlerin anlamını çözer, onlara zihinsel görüntüler tayin eder ve sonra bu resimleri kısa süreli belleğinizde tutarsınız.

Örneğin; bir tümceyi okurken ışık hızında bir sürede beynimizdeki nöronların çalışması, mısır patlatıcısındaki mısırların patlamasına benzetilir.

Beynimizde ışık hızıyla anımsama, hayal etme, akıl yürütme, bağlantı kurma, varsayma, deneme – yanılma yoluyla test etme gibi karmaşık zihinsel işlemler gerçekleşir. Bu sırada beynimiz, dilbilgisi ve heceleme bilgisiyle kişisel deneyimlerimizi, belleğimizi, olası yorumlarımızı, yanlışlarımızı ikinci kez okumalarla karşılaştırır. Okuma bu nedenle beynin çalışması ve bağımsız düşünebilmesi için çok önemlidir. Okuma, beyin hücrelerinin çalışmasına ve beynin gelişmesine işte bu aşamalar yaşanırken etki eder.

Grafik sembolleri zihinsel kavramlara çevirme işlemi ile beyine çok fazla yüklenilmektedir. Okumanın depolama işlemi sırasında sonsuz sayıda beyin hücresi harekete geçirilmektedir. Psikolojik araştırmalar göstermiştir ki okuma yeteneğinin iyileştirilmesi aynı zamanda öğrenme yeteneğinin de bir bütün olarak geliştirilmesine yol açar. Bu nedenle uzmanlar, kitap okumamak zeka yavaşlığına yol açar diyor.

Bu süreçlerin hiçbiri tv izlerken yaşanmadığı için tv izleme, beynin gelişmesine, aklın olgunlaşmasına ve zekanın işlemesine hiçbir katkı sağlamamaktadır.

Beyinde aynı olayı yazılı bir metinden okurken neler, televizyondan izlerken ne oluyor?

okumak-2_060315“Beyaz atlı yeniçeri hızla atına bindi ve köyden dört nala uzaklaştı.”

Tümcesini siz okurken, yukarıda anlattığım karmaşık bir süreç ışık hızında yaşanır ve okuduğunuz olayın resmini beyninizin ekranında görürsünüz. Bu tümceyi okurken “beyaz atlı yeniçerinin hızla atına bindiğinin ve köyden dört nala uzaklaşması”nın beyninde canlanmadığını hiç kimse söyleyemez. Söyleyenler, bu tümcedeki sözcüklerin anlamlarını bilmiyor demektir. Çünkü bir sözcükle ilgili bizde anlam oluşması için o sözcüğün anlattığı şeyin beynimizde resminin oluşması gerekir. Kuş deyince beyninizde kuş resmi, kitap deyince kitap resmi canlanmıyorsa bu sözcüklerin anlamını bilmiyorsunuz demektir. Yabancı bir sözcük, beynimizde bir resim canlandıramayan sözcüktür.

Aynı olayı tv ekranında izlerken bunların hiçbiri olmaz. Beyin devre dışıdır. Olay görsel olarak gözde kalmış beyni hiç ilgilendirmemiştir. Okumak beyinde bir dizi işlemin yapılmasını gerektirirken, harf dediğimiz şifreleri çözmeyi, bunları anlama dönüştürmek gibi aklın yollarından geçmeyi gerektiren bir süreçtir. Buna karşın tv’de bu olmuyor. Tv beyinde canlandırmayı, düş kurmayı önlüyor.

Albert Einstein “Hayal kurmak bilgiden daha önemlidir. Bilgi olanları anlatırken, hayal kurmak size olacakları söyler” derken işte bunu anlatmak istiyordu.

Okumayan toplumlar, yalnızca yaşadıklarını öğrenebilirler. Deprem olmadan onu olmuş var sayamazlar, beyinlerinde canlandıramazlar; bu nedenle de önlem alamazlar. Örneğin deprem gerçeğini olduktan sonra ancak o da birkaç yıllığına anlayabilirler. İş işten geçmiş olur. Uzmanların durmadan uyarmasına karşın toplumun da yetkililerin de duyarsız kalmasının temel nedenlerinden biri, okumayan toplumların olay olmadan onu beyinde canlandıramamalarıdır. Çünkü beyinde canlandırma bir soyutlamadır.

Soyut düşünme 11-12 yaşlarında başlar. Bu nedenle, 11-12 yaşından küçük çocukların okuduğu kitapların bol resimli olması gerekir.

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?