gol181016

Oluşumlarına göre göller…

Tektonik göller, karstik göller, buzul gölleri hakkında bilgi… 

Göl, yeryüzünde iç ve dış kuvvetlerin etkisiyle oluşan çukurlarda biriken su kütlelerine verilen isimdir.

Göller oluşumlarına göre “Doğal Göller” ve “Baraj Gölleri”  olmak üzere ikiye ayrılırlar:

 

Doğal Göller:

Doğal göller, tektonik ve volkanik olaylar, akarsular, buzullar ve akıntıların etkisiyle oluşur. Bu etkenlerden biri doğal gölün oluşumuna neden olabileceği gibi bazı durumlarda birden fazla olay bir araya gelir.

 

1. Tektonik Göller: Yer kabuğu hareketleri sonucunda çöken alanlarda oluşan çukurlarda biriken su kütlelerinin oluşturduğu göllerdir. Dünya’daki başlıca tektonik göller Aral, Hazar, Baykal, Lut olarak sıralanabilir.

Ülkemizdeki göllerin büyük kısmı tektoniktir. Güney  Marmara’daki  Sapanca, İznik , Ulubat  ve  Kuş  gölleri; Ege  Bölgesi’ndeki  Simav  gölü; Göller  yöresindeki  Beyşehir, Suğla, Eğirdir, Kovada, Burdur,Yarışlı, Acıgöl tektonik göllerdir.gol18101601

 

2. Karstik Göller: Kireç taşı, alçı taşı, kaya tuzu gibi kalkerli arazilerin sular tarafından eritilmesiyle oluşan çukurların içine su birikmesiyle oluşan göllerdir.

Karstik göllerde su seviyesi, yağışlı mevsimlerde artar. Ülkemizde karstik göller daha çok Toroslar’da görülür. Başlıcaları: Elmalı, Kestel, Salda, Söğüt gölleridir.

 

3. Buzul (Sirk) Gölleri: Buzul aşındırması sonucu oluşan ve sirk adı verilen çukurlarda suların birikmesiyle oluşan göllerdir. Dünyada en çok Kanada, Finlandiya, Norveç ve Danimarka gibi kuzey ülkelerinde buzul gölleri bulunmaktadır. Ülkemizde buzul gölüne az rastlanmaktadır.

 

4. Volkanik Göller: Sönmüş volkanların ağzında oluşan çukurlara su dolmasıyla oluşan göllerdir. Göl, yanardağın zirvesindeki baca ağzında oluşmuşsa krater, yanardağ konisinin patlaması sonucu oluşan geniş çukurlarda ise kaldera, volkanik patlama çanaklarında oluşmuş ise maar gölü ismini alır. Ülkemizin en büyük volkanik gölü Nemrut’tur. Volkanik göllere dünyada en çok Endonezya, Japonya ve İtalya’da rastlanır. (Fotoğraf: Nemrut Krater Gölü)

gol18101603

5. Set Gölleri: Vadi, tektonik çukurluk veya koy gibi yer şekillerinin önünün doğal bir nedenle kapanması ve geride suların birikmesiyle oluşan göllerdir. Set gölleri kendi aralarında dörde ayrılır:

a. Volkanik Set Gölleri: Volkanik faaliyet sırasında çıkan lavların bir çukurluğun önünü kapatması sonucu oluşan göllerdir. Ülkemizde Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki göllerin büyük çoğunluğu volkanik set gölüdür.

b. Heyelan Set Gölleri: Heyelan sırasında sürüklenen malzemenin bir çukurluğun önünü kapatması sonucu oluşan göllerdir.

c. Alüvyal Set Gölleri: Akarsu vadilerinin önünün alüvyal malzemeyle kapatılması sonucunda meydana gelen göllerdir. Genellikle küçük ve sığdırlar.

ç. Kıyı Set Gölleri: Alçak kıyılarda dalga ve akıntıların etkisiyle meydana gelen kıyı kordonlarının bir koy veya körfezin önünü kapatması sonucu oluşan göllerdir. Bu göllere “lagün” ismi de verilmektedir. Büyük ve Küçük Çekmece ile Terkos göllerini, kıyı set göllerine örnek olarak verebiliriz.

d. Moren Set Gölleri: Buzullardan çıkan suların önünün moren setleri ile kapatılması sonucu oluşan göllerdir. Kuzey Avrupa’da yaygın olarak görülür.

 

Baraj Gölleri:

Baraj gölleri, yapay göllerdir. İnsanlar tarafından akarsuların önüne inşa edilen setlerin gerisinde suların birikmesiyle oluşurlar.

Yurdumuzda birçok akarsu baraj yapımına elverişlidir. En çok baraj gölü Doğu Anadolu Bölgesi’nde bulunmaktadır. Marmara Bölgesi ise baraj yapımına uygun olmayan bir bölgedir.

Ülkemizde akarsular üzerinde yaklaşık 140 baraj yer almaktadır. Bunların başlıcalarını şöyle sıralayabiliriz:

“Fırat Nehri üzerinde Atatürk, Keban, Karakaya; Dicle  üzerinde  Devegeçidi, Kral kızı  ve Dicle; Seyhan üzerinde Seyhan; Ceyhan  üzerinde Aslantaş, Menzelet ve Kartalkaya (Aksu); Gediz  üzerinde Demirköprü; Büyük  Menderes üzerinde Adıgüzel ve Kemer; Kızılırmak  üzerinde Hirfanlı, Kesikköprü, Altınkaya ve Kapulukaya; Yeşilırmak üzerinde Hasan ve Suat  Uğurlu, Almus; Manavgat  Çayı   üzerinde Oymapınar; Sakarya üzerinde Sarıyar, Gökçekaya, Hasan  Polatkan; Ankara Çayı üzerinde Çubuk  1 – 2, Kusunlar ve Bayındır; Porsuk  üzerinde   Porsuk  Barajı.”

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

brüksel lahanası

Brüksel lahanası nedir, faydaları nelerdir?

Kış mevsiminin vazgeçilmezi olarak bilinen ve bir kış sebzesi olan Brüksel lahanası ile ilgili bilinmeyenler!..

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?