trafo_1405

Trafo nedir? Patlar mı?

“Trafo aslında patlamaz. Hele bomba gibi hiç patlamaz. Bu bir “halk lafı”dır.” diyor, Prof. Dr. Osman Sevaioğlu!.. Pekiyi, trafo nedir?..

Trafo (elektrik akımının gerilimini, şiddetini ya da biçimini değiştirmeye yarayan aygıt) aslında yanar. Çünkü büyük trafolarda tankın içi 1-2 tona kadar varan hacimde mineral yağ ile doludur.

Bu yağ elbette yanıcıdır ve de tankın dışına sızmaması gerekir. Bununla birlikte, trafonun bazen yeterince soğutlamaması, yeterince vantile edilememesi nedeniyle sıcaklığı yükselir ve buna bağlı olarak da, yağ genleşir ve tankın içindeki basınç artar.

Bu basınç artışı, yağın hacmi artan kısmının -klasik trafolarda trafonun üzerinde bulunan- “genleşme tankı” olarak bilinen ilave tanka geçmesi ile çözümlenir. Yağın fazla kısmı buraya geçer, trafo soğuyunca da esas tanka geri gelir.

trafo2_1405Daha ileri teknoloji sayılabilecek model trafolarda bu genleşme işi “hermetik” tank ile çözümlenir. Esas tankın muhafazası körük gibi dilimli yapılır ve bu körükler açılarak tankın hacmini büyütür ve trafonun yağı dışarıya “patlamaz”. Bir başka ifade ile, “patlayan” aslında trafo değil, içindeki yağın dışarı sızması/akmasıdır.

Her trafoda “Bucholz rölesi” olarak bilinen bir cihaz vardır. Bu cihaz trafo tankının içindeki basınç artınca devreyi keser; trafoyu ve çevreyi yangından kurtarır. Bu röle mutlaka çalışır durumda tutulmalı ve ara sıra çalıştığı kontrol edilmelidir.

Büyük yangınlar, başlama sebebi ile ilgili iz ve bulgularını yangın ile birlikte yok ederler. Gittiğiniz zaman “Bucholz rölesi” olarak bilinen cihazın yerinde bir avuç beyaz kül bulursunuz.

Peki, bu yağ niye dışarıya sızar/akar?

Bir trafoda yağın dışarıya sızması/akması son derece ciddi, olumsuz, kötü, tehlikeli, riskli ve de önemlidir; kesinlikle olmaması gerekir.

trafo1_1405Trafoda yağ neden dışarı sızar/akar?

a) Trafonun soğutma sistemi (fanları) bozulmuştur, çalışmamaktadır ve trafo ısınmakta, içindeki yağ genleşmektedir.

b) Trafonun -eğer hermetik ise- körükleri bir kaç on bin defa genleşme ve soğumadan sonra metal yorgunluğu ile yarılmıştır ve buralardan dışarıya yağ sızmaktadır/akmaktadır.

c) Trafonun metal tankı paslanmış ve çürümüştür ve buralardan dışarıya yağ sızmaktadır/akmaktadır.

d) Tüm bunların sonucunda da, trafonun sargılarının sıcaklığı yükselir, hatta bu sargılar ısınır, kızarır, kızıllaşır, akkor haline gelir; besleme devresinin plastik izolasyonunu önce ergitir sonra cikletleştirir, sıvılaştırır, akıtır, ve akkor haline gelmiş trafo sargılarının ve tankın alevi ile bu sıvı tutuşur. Yanmaya başlar ve çevreye yayılır; yerdeki yağları da yakar ve bu şekilde yangın büyür.

e) Tüm bunlara bağlı olarak yağı kısmen veya tamamen boşalmış bir trafo daha hızla ısınır ve yağı daha çabuk yakar.

ÖZET OLARAK; DIŞARIYA AKAN YAĞ BİR GÜN MUTLAKA AMA MUTLAKA TUTUŞUR!..

Sigara izmariti ile, elektrik devrelerinden meydana gelen ufak bir ark ile, dekovil tekerleği gibi iki metalin birbirine sürtünmesi ile çıkan kıvılcım ile, trafonun kendi sargılarının akkor haline gelmesi ile, vs…

Tüm bunlara bağlı olarak işletmeler, trafonun bakım ve onarımında gerekli özen ve dikkati göstermelidir…

Prof. Dr. Osman Sevaioğlu
Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?