virüs ve bakteri

Virüs ve bakteri nedir?

Hastalık denince akla hemen virüs ya da bakteriler gelir!.. Peki, virüs ve bakteri aynı şey midir?.. Yoksa aralarında farklılık var mı?

Hastalıklara sebep olan  bu virüs ve bakteri nedir?.. Nasıl yaşarlar?.. Virüs ve bakteriler arasındaki benzerlikler ve farklılıklar nedir?.. Tüm bu soruların cevaplarını aramaya her ikisinin de ne olduklarını anlayarak başlayalım…

Virüs nedir?

virüs ve bakteriKelime anlamı zehir olan virüsler, çok küçük mikroorganizmalardır ve uzun süre bilim adamlarının dikkatini çekmemişlerdir. Meydana getirdikleri hastalıklar hep bakterilerden bilinmiştir.

Virüsler ilk defa tütün yapraklarında oluşan mozaik hastalığı ile keşfedilmişlerdir. Hasta olan bir tütün bitkisi ezilerek porselen filtreden geçirilmiş ve böylece bakteriler ayrıştırılmıştır. Filtreden süzülen bu sıvı sağlıklı yapraklara sürüldüğünde bu yaprakların da hastalandıkları görülmüştür. Bu da bakterilerden daha küçük ve daha basit yapılı bazı maddelerin hastalık etkeni olduğunu ortaya koymuştur. İlk defa Amerikalı bilim adamı Mendel Stanley, mozaik virüsünü yaşadığı bitkiden ayırmayı başarmıştır.

Virüsler, canlılarla cansızlar arasında geçit teşkil ederler. Hücresel özellikleri olmadığından sınıflandırmada herhangi bir basamağa konulmazlar. Sitoplazma ve enzim sistemleri olmadığından zorunlu parazittirler. Üremeleri için konak hücreye ihtiyaçları vardır. Ribozomları yoktur, protein sentezleyemezler. Kalıtım molekülleri ya DNA ya RNA’dır, ikisini birlikte bulunduramazlar.

Hücre içinde canlı, hücre dışında ise cansızdırlar. Virüsler kalıtım maddesi taşıdıkları ve konak hücrede çoğalabildikleri için canlılık özelliği gösterirler. Fakat hücre dışında cansızların özelliği olan kristallenmeyi gerçekleştirdikleri ve uzun yıllar cansız gibi davranabildikleri için cansızlık özelliği gösterirler.

Ayrıca mitokondri, kloroplast, endoplazmik retikulum gibi zarla çevrili organelleri de yoktur. Protein kılıf içerisinde bulunduklarından antibiyotik türü ilaçlardan etkilenmezler. Öldürülmeleri ancak radyasyon, yüksek sıcaklık, kurutma gibi fiziksel ve kimyasal yollarla olur.

virüs ve bakteriBakteri nedir?

Prokaryot canlıların (en basit, ilkel canlılar) en yaygın ve en çok bilinen grubu bakterilerdir. Bugün dünyamızda bakterinin bulunmadığı yer yoktur, denilebilir. En çok organik atıkların bol bulunduğu yerlerde ve sularda yaşarlar. Bununla beraber, -90 derece buzullar içinde ve +80 derece kaplıcalarda yaşayabilen bakteri türleri de vardır. Hava ve su damlacıkları ile çok uzak mesafelere taşınabilirler.

Deneysel olarak ilk defa 17. yüzyılda Antoni Van Lövenhuk bakterileri gözlemlemiş ve şekillerini açıklamıştır. Bakteriler bütün hayatsal olayların gerçekleştiği en basit canlılardır. Hepsi mikroskobik ve tek hücrelidirler. Büyüklükleri normal ökaryotik (gelişmiş) hücrelerin mitokondrileri kadardır.

Prokaryot olduklarından zarla çevrili çekirdek, mitokondri, kloroplast, endoplazmik retikulum, golgi gibi organelleri yoktur. Ribozom (hücrenin protein sentez yerleri) bütün bakterilerin temel organelidir. DNA, RNA, canlı hücre zarı ve stoplazma yine bütün bakterilerin temel yapısını oluşturur. Bunlara ek olarak bütün bakterilerde hücre, cansız bir çeperle (murein) sarılıdır. Çeperin yapısı, bitki hücrelerinin çeperinden farklıdır. Bazı bakterilerde hücre çeperinin dışında kapsül bulunur. Kapsül bakterinin dirençliliğini ve hastalık yapabilme özelliğini artırır.

Bazı bakteriler kamçılarıyla aktif hareket edebilirken, bazıları kamçıları olmadığı için ancak bulundukları ortamla beraber pasif hareket edebilirler. Buna göre bakteriler; kamçısız, tek kamçılı, bir demet kamçılı, iki demet kamçılı ve çok kamçılı olarak gruplandırılır. Bazı bakteriler ‘mezozom’ denilen zar kıvrımları bulundurur. Burada oksijenli solunum enzimleri (ETS enzimleri) vardır.

Oksijenli solunum yapan, ancak mezozomu bulunmayan bakterilerde ise solunum zinciri enzimleri hücre zarına tutunmuş olarak bulunur. Bakterilerde genel yapının % 90′ı sudur. Suda çözünmüş maddeler hücre zarından giriş-çıkış yaparlar. DNA’lar stoplazmaya serbest olarak dağılmıştır. Bakteriler ökaryot hücrelere göre daha çok ve daha küçük ribozom içerirler. Bu sayede protein sentezleri çok hızlıdır.

Bakteriler ve virüsler arasındaki farklar nelerdir?virüs ve bakteri

Bakteriler normal bir mikroskop altında görülebilir. Virüsler ise, çok ufak olduklarından, ancak çok kudretli olan bir elektron mikroskobu altında görülebilmektedirler. Bakteriler çok ince delikli filtreden büyüklükleri nedeniyle geçemezken, virüsler bunlardan kolaylıkla geçebilecek kadar küçüktürler.

Bakterilerin gelişme ve çoğalmaları için canlı hücrelere ihtiyaçları yoktur. Onlar canlı olmayan maddelerle büyüyüp üreyebilmektedirler. Virüsler ise ancak canlı doku hücrelerinde gelişip üreyebilirler. Bu hücreler hayvan veya insan hücreleri olabilir. Yeni doku kültür teknikleri sayesinde birçok yeni virüs tespit edilmiştir.

Virüs hastalıkları; temasla, havada virüsün damla halinde kalmasıyla ve sivrisinek, bit, tahtakurusu vb. gibi taşıyıcıların aracılığıyla yayılır.

Birçok bakteri antibiyotik ve kemoterapik ilaçlarla ölür veya etkisiz kalırken, virüslere bu gibi ilaçlar tesir etmemektedir.

Çiçek hastalığı, kızamık, çocuk felci ve benzeri virütik hastalıklara yakalanan bir hasta ikinci kez bu hastalığa tutulmaz. Fakat, soğuk alma, enflüenza vb. hastalıklardaki virüs koruyucu değildir ve aynı hastalık defalarca yinelenebilir.

Ölmüş veya zayıflamış virüslerden geliştirilen aşıların kullanılmasıyla virütik hastalıklara karşı koruyucu önlem alınabilir. Örneğin çocuk felci ve enflüenza aşıları.

virüs ve bakteriHastalıklardan nasıl korunuruz?

Vücudumuzun mikroplara karşı gösterdiği savunma sistemine bağışıklık sistemi denir. Herhangi bir virüs etkin olduğu hücreler tarafından tanınır ve savunma maddeleri üreterek yok edilmeye çalışılır. Bu yüzden kabakulak, kızamık, su çiçeği gibi bazı virütik hastalıklara genellikle bir kez yakalanırız.

Virüsler antibiyotiklere karşı dirençlidirler. Bu yüzden antibiyotikler virüslere etki etmez. Virütik hastalıklara karşı aşı kullanılır. Aşılar, Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen takvime uygun olarak yapılmalıdır.

Bakteriyel hastalıklara karşı ise antibiyotik kullanarak kendimizi savunabiliriz. Antibiyotikler hastalık yapan bakterileri öldürür veya üremelerini durdurur. Ancak antibiyotik kullanırken dikkat edilmesi gereken noktalar vardır. Antibiyotikler doz aşımı yapılmadan, doktor kontrolünde ve vaktinde alınmalıdır.

Temizlik, beslenme ve spor da vücut direncini artırır. Bağışıklık sistemimizi ne kadar kuvvetli tutarsak hastalıklardan korunmamız o denli iyi olacaktır.

Kesilen veya kanayan bölgelere oksijenli su, tentürdiyot gibi antiseptik ilaçlar konularak bakterilerin yaralarda üremeleri engellenebilir.

Banyo yapmak, dişlerimizi fırçalamak, giysilerimizi yıkamak gibi günlük yaşamdaki temizlik alışkanlıklarımız da bakterilere karşı aldığımız bir tür önlemdir.

Yiyeceklerimizin temizliği de çok önemlidir. Tuz ve sirke kullanarak yiyeceklerimizi bakterilerden koruyabiliriz. Doğru pişirme ve saklama yöntemleri de bizi hastalıklardan koruyacaktır.

Yaşadığımız yerlerin hijyeni de sağlığımız açısından çok önemlidir. Özellikle lavabo, tuvalet, mutfak gibi bakterilerin rahatlıkla çoğalabileceği ortamlar dezenfektan maddeleri ile dezenfekte edilmelidir.

İskelet Sistemi

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

pokemon090816

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

einstein_230215

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

dogucinari29041601

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?