alerji nedir

Alerji nedir, belirtileri nelerdir?

Alerji nedir, yaş ilerledikçe azalır mı? Hangi gıdalar vücutta alerji yapar ve alerjinin belirtileri nelerdir? 

Alerji, vücudun aslında zararlı olmayan bazı maddelerden veya hava şartlarından etkilenmesi ya da psikolojik etkenler sonucu bazı maddelere aşırı reaksiyon göstermesidir.

Normalde vücudu koruyan bağışıklık sistemi, bazı insanlarda zararlı olmayan birtakım maddelere karşı da aşırı yanıt verir. Bu reaksiyonlara “aşırı duyarlılık” ya da “alerji” adı verilir. Alerjik reaksiyona yol açan antijene de “alerjen” denir. Alerjik reaksiyonlar birçok yolla ortaya çıkabilir ve vücudun çeşitli bölgelerinde meydana gelebilir.

Alerjen maddeler solunum yolu ile alınabildiği gibi, ciltten temas ya da yiyecek şeklinde ağızdan da alınabilir. Vücudun bu maddelere karşı alerjik reaksiyon geliştirebilmesi için vücuda daha önceden girmiş olması gerekir. Yani vücudun bağışıklık sisteminin bu maddeyle daha önce karşılaşması ve bunlara duyarlı hale gelmesi gerekir. Daha sonraki karşılaşmalarda çok hızlı bir şekilde reaksiyonlar gelişir. Reaksiyon gelişiminden de vücuttaki mast hücrelerinin alerjenler aracılığı ile parçalanması ve içinden “histamin” denilen maddenin çıkması sorumludur.

alerji nedirAlerji belirtileri ve şiddeti, alerjiden alerjiye, çocuktan yetişkine değişiklik göstermektedir. Alerji belirtileri, gözlerde ya da burunda kaşıntı, hapşırma, burun tıkanıklığı, boğazda sıkışma hissi, solunum sorunları ve hatta anafilaktik şok (baygınlık veya bayılma) şeklinde görülebilir. Belirtiler yıl boyunca ya da mevsimsel olarak ortaya çıkabilir.

Dünyanın farklı yerlerinde, farklı alerjenler yaygındır. Alerji de yaşadığımız yere göre değişir. Örneğin; ananas ülkemizde çok sık tüketilen bir meyve olmadığından alerji de sık görülmez fakat yumurta ya da buğday gibi birçok yiyeceğin içinde olan besinlere karşı alerji yaygındır.

Alerji çeşitleri ve belirtileri nelerdir?

1) Hava kaynaklı alerji

Polenler, kalıplar, toz akarları, hayvan tüyleri ve kimyasallardır. Hava kaynaklı alerjiler, genelde 10 yaşında gelişir, erken yirmili yaşlarda zirveye ulaşır ve 40 ile 60 yaşları arasında kaybolmaya başlar. Aşağıdaki belirtilere, nefes darlığı ve hırıltılı nefes alma da eşlik ediyorsa astımdan şüphelenmeli ve bir doktora gidilmelidir.

Belirtiler

* Hapşırma
* Burunda veya boğazda kaşıntı
* Burun tıkanıklığı
* Öksürük
* Gözde kızarma, yanma, kaşıntı, sulanma

2) Gıda kaynaklı alerji

Bir gıda farklı kişilerde farklı belirtilere neden olabildiği gibi aynı kişide farklı zamanlarda, farklı dozlarda, farklı tepkilere de neden olabilir.

Belirtiler

* Sindirim sisteminde: bulantı, kusma, ağrı, ishal
* Solunum sisteminde: nezle, astım, ödem
* Deride: Kızarıklık, kabarma, kaşıntı, ürtiker, egzama, anjioödem gibi sorunlara neden olur.

alerji nedir3) Böcek alerjisi

Alerjiniz olan bir böcek tarafından sokulduğunuzda aşağıdaki tepkileri gösterebilirsiniz. Bu tepkiler, özellikle çocuklarda daha sık görülür.

* Boğazda şişkinlik
* Tüm vücut üzerinde kurdeşen
* Nefes almada zorluk
* Mide bulantısı
* İshal
* Anafilaktik şok


Alerji nasıl tedavi edilir?

Alerji tedavisinde öncelikle kişinin neye alerjisi olduğu saptanır. Temel olarak üç tedavi yöntemi kullanılır;

1) Alerjenden uzak durmak

Kişide alerjiye neden olan etkenlerden uzak durulması, tedavinin ilk aşamasıdır. Alerji yapan maddeden mümkün olduğunca uzak durmak, alerjinin şiddetini azaltabilir.

2) İlaç tedavisi

Alerji tedavisinde en sık kullanılan ilaçlar antihistaminiklerdir. Bu tür ilaçlar, özellikle alerjene maruz kalmadan önce kullanıldığında daha faydalıdırlar ve en çok kaşıntı, akıntı ve hapşırma üzerinde etkilidirler. Hangi antihistaminin, hangi hastaya iyi geleceği denemelerle anlaşılır. Eğer bir ilaç size iyi gelmediyse ya da ilacın etkisi azalmaya başladıysa, doktorun yönlendirmesiyle diğer bir ilacı denemelisiniz. Antihistaminikler çok faydalı olmalarına rağmen özellikle uyku hali yarattığı için kullanırken tereddüt edilebilir; fakat son dönemde üretilen bu tür ilaçlarda bu yan etki azaltılmıştır.

Antihistaminiklerden sonra diğer bir faydalı ilaç türü de kortizonlardır. Bu ilaçlar, yan etkiyi azaltmak adına genelde ağız ya da burundan sprey olarak alınırlar. Tedavide, ayrıca dekonjestan denilen burun spreyleri ve kromolin adı verilen ve alerjik reaksiyonları önleyen ilaçlar da kullanılır.

3) İmmünoterapi (aşı tedavisi)

Aşıyla alerji tedavisi, alerjenden kaçınmanın mümkün olmadığı ve ilaç tedavisinin fayda getirmediği durumlarda uygulanır. Aşı, düşük dozdan başlayarak artan şekilde enjektörlerle cilt altına alerjenin enjekte edilmesidir. Bu şekilde, vücut bu maddeyi tanıyarak alerjik reaksiyon göstermemeye programlanır. Aşılar haftada bir olarak başlayıp, genelde 3 ila 5 sene süren bir dönemde uygulanır.

alerji nedirSon yıllarda, alerjenin ağızdan (dil altı) veya burundan damla şeklinde verilmesiyle de iyi sonuçlar alınabileceği saptanmıştır. 5 yaşın altındaki çocuklar, bağışıklık sistemi hastalığı olanlar, kanser hastaları, ağır psikolojik sorunları olanlar ve tedaviye düzenli devam edemeyecek kişilerde aşı tedavisinin uygulanması zararlıdır.

Aşı tedavisi güvenli bir ortamda ve uzman kontrolü altında yapılmalıdır. Hasta, her aşıdan sonra 30 dakika kadar bekletilerek önemli bir reaksiyon gelişip gelişmediği kontrol edilmelidir. Alerjiye bağlı, burunda et büyümeleri ve sinüzitin kronikleşmesi gibi durumlarda ise hastalığın daha da ilerlememesi için ameliyat düşünülebilir.

Alerji yapan yiyecekler nelerdir?

Birçok madde alerji yapabilir, ancak bazı maddeler çok daha fazla alerjik etkiye sahiptir. Bunlardan bazılarını sizin için derledik. İşte alerji yapan yiyecekler.

İnek sütü: İnek sütüne karşı çocukların yüzde 3’ünde alerji görülmektedir. İnek sütünün içerdiği proteinden özellikle alfa laktoglobulin, kazein, sığır gamma globülin, sığır albümin ve beta laktoglobulin alerjik niteliktedir. İnek sütüne alerjisi olan kişiler tereyağı, tereyağı aromalı diğer yağlar, margarin, peynir çeşitleri, yoğurt, krema, muhallebi ve benzeri besinleri de tüketmemelidir.

Kabuklu ve yağlı kuruyemişler: Bu gruptaki alerjik besinler yer fıstığı, badem, hindistan cevizi, kestane, ceviz, şam fıstığı, fındıktır. Genelde etkilerini yendikleri zaman göstermelerine rağmen badem, kestane, fındık ve yer fıstığı yağları soluma yoluyla alerjik reaksiyon oluşturabilirler. Yer fıstığı alerjisi yaşamın erken dönemlerinde kendini gösterir ve çoğu bireyde yaşam boyu sürer.

alerji nedirTahıllar: Bu gruptaki diğer besinlere kıyasla buğday ve mısır daha sıklıkla görülen alerjen tipleridir. Mısır, buğdaya kıyasla daha az alerjenik özelliğe sahiptir ve bu nedenle buğdaya göre daha fazla tercih edilir. Buğday alerjisi olanlar kepek, bulgur, kuskus, krakerler, nişasta, durum buğdayı ve durum unu, glüten, makarna, erişte gibi ürünleri de yememelidir.


Etler:
Tavuk ve sığır etine karşı besin alerjisi genelde bebeklik çağında görülür. Kuzu eti daha az alerjendir. Yakın antijenik ilişkilerden dolayı grup reaksiyonları görülebilir. Süte duyarlı hastalar, sığır etine alerjik reaksiyon gösterebildikleri gibi; yine aynı şekilde yumurta alerjisi olan bireyler de tavuk etine karşı duyarlılık gözlemlenebilir.

Balık ve kabuklu deniz ürünleri: Çocuklarda çoğu zaman astım veya egzamaya neden olmalarına rağmen aslında kaşıntı, deri ve gözde lezyonlar ve sindirim sistemindeki alerjiden sorumludurlar. Alerjik reaksiyonlar balığın ağza alınmasından birkaç dakika sonra görülebilir. Pişmiş ya da çiğ balığın kokusunu duyma, hatta bazen balığa sadece dokunma ile birlikte bile aşırı duyarlı bireylerde belirtiler gözlenebilir. Alerjik reaksiyonlara neden olan balık ve deniz ürünlerinden bazıları şunlardır: uskumru, ton balığı, ıstakoz, morina balığı, sardalye, kerevit, karides, yengeç, salyangoz, midye, istiridye, kalamar.

alerji nedirMeyve-sebze: Sıklıkla alerjik reaksiyonlara neden olurlar. Herhangi bir meyve alerjik reaksiyona neden olabileceği için tayin edilmesi zordur. Özellikle çocuklarda elma, armut, çilek, kavun, karpuz, kiraz, vişne, kayısı, şeftali alerjiye neden olurlar. Belirtiler pişmiş, konserve ya da reçelinden ziyade çiğ meyvelerin yenmesiyle ortaya çıkar. Çiğ meyvenin daha sık tüketildiği yaz aylarında ürtikerin görülme sıklığının arttığı görülmüştür.
Meyvelerde olduğu gibi sebzelerde de grup reaksiyonları gözlemlenebilir. Kabak ve domates gibi sebzeler çeşitli klinik belirtilere neden olabilirler. Çiğ sebzelere karşı alerji belirtileri gözlemlenirken, pişmiş şekillerine karşı herhangi bir reaksiyon oluşmayabilir. Patates veya havuç gibi sebzelerin kabuğuna karşı bir duyarlılık mevcutken, yenebilir kısımlarına karşı bir belirti gözlemlenemeyebilir.

Kuru baklagiller: Özellikle bezelye, fasulye veya yer fıstığı ciddi alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Baklagillerden olan soya fasulyesi özellikle çocuklarda alerjik reaksiyonlara sebep olabilir. Protein içeriği nedeniyle birçok ticari besinde kullanılmaktadır.

Baharatlar ve çeşni vericiler: Dereotu, anason, kimyon, zencefil, kereviz tohumu, tarçın, karanfil, kişniş, hindistan cevizi, hardal, karabiber, kırmızıbiber, nane, haşhaş tohumu, adaçayı, kekik ve vanilya bu tip besin alerjilerine neden olan yiyeceklerdir. Bununla beraber baharat alerjileri çocuklarda sıklıkla görülmez, çünkü çocuklar yetişkinlere nazaran daha az baharatlı besin tüketirler.

alerji nedirHardal: Kuvvetli bir alerjendir, özellikle çocuklarda astım veya ürtikere neden olurlar.

Yumurta: Sıklıkla tüketildiği hem de birçok yiyeceğin içinde bulunduğu için yaygın bir besin alerjenidir. Yumurta beyazına karşı alerji, sarısına oranla daha fazla görülmektedir. Yumurta alerjisi özellikle bebeklikte ve erken çocukluk döneminde yaygın olarak görülmektedir. Yıllar geçtikçe etkisi azalır ve yetişkinlik döneminde tamamen kaybolur. Yumurta alerjisinde egzama veya kaşıntı, deri ve göz lezyonları görülme sıklığı diğer besin alerjenlerine kıyasla daha fazladır.

Çikolata: Özellikle çocuklarda sık tüketiminden dolayı alerjik burun akıntısı, migren, deride kızarma, kaşıntı ve sindirim sistemi bozuklukları görülebilir. Semptomlar kaynağı aynı olan çikolata ya da kakaonun tüketilmesiyle ortaya çıkabilir.

Bal: Bal nadiren alerjiye neden olabilir.

İskelet Sistemi, İskelet Sisteminin Özellikleri ve Görevleri

İskelet sistemi nedir? Vücuttaki görevi ve özellikleri nelerdir?

mega man

Mega Man mobil cihazlara geliyor!

Herkesin severek oynadığı Mega Man, mobil cihazlardaki yerini alıyor. Peki Mega Man nedir?

Pokemon Go için yeni Pokemonlar geliyor!

Günümüzde oldukça popüler olan Pokemon Go oyunu için yeni Pokemonlar geliyor. Peki Pokemon Go nedir, nasıl oynanır?

Tiftik keçisi

Tiftik keçisi ve özellikleri

Tiftik keçisi nasıl bir hayvan türüdür? Türkiye’de tiftik keçisi yetiştiriciliği nerelerde yapılır?

ekvatoral iklim

Ekvatoral iklim ve özellikleri!

Ekvatoral iklim nedir, özellikleri nelerdir? Ekvatoral iklim nerelerde görünür?

süper mario run

Süper Mario Run geliyor!..

Süper Mario Run Iphone ve İpad kullanıcılarıyla buluşuyor!.. Peki Süper Mario nedir?

En son baktıklarımız

Gökkuşağı Dağları

Gökkuşağı Dağları nerede?

Görenlerin ilk bakışta gözlerine inanamadığı ve insana gerçek olmadığı izlenimi veren Gökkuşağı Dağları hangi ülkede?

ilginç bilgiler

Nadir bilinen ilginç bilgiler

Hayatınızda birçoğunu belki de ilk defa duyacağınız ilginç bilgileri sizin için bir araya getirdik…

hindistan cevizi

Neden hindistan cevizi yemeliyiz?

Hindistan cevizinin birçok faydası vardır. Peki faydaları nelerdir ve hindistan cevizi nasıl yenir?

Einstein’dan altın öğütler!

Albert Einstein’ın sözleri ve görüşlerinden, girişimcilik ile ilgili uygulanabilir çıkarımlar! 

ejder meyvesi

Ejder meyvesi nedir?

Ejder meyvesi ilginç yiyecekler arasında yer alıyor. Peki, bu meyvenin yararlarını biliyor musunuz?..

Çınar Ağacı ve özellikleri

Uzun ömürleri ve heybetli görünüşleri ile bilinen çınar ağaçlarının özellikleri nelerdir? Nerelerde yetişir? Kaç türü bulunur?